Điều 33 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã nêu rõ: “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm”. Khoản 1 Điều 7 Luật Doanh nghiệp năm 2014 cũng quy định một trong các quyền của doanh nghiệp là “Tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà luật không cấm”.
Để đảm bảo quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp theo quy định của Hiến pháp, Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Đầu tư 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo hành lang pháp lý để ghi nhận quyền tự do kinh doanh của người dân, giúp doanh nghiệp chủ động thực hiện kinh doanh các ngành, nghề mà pháp luật không cấm. Đồng thời, kể từ khi Luật Doanh nghiệp có hiệu lực thi hành (01/7/2015), các yêu cầu về điều kiện kinh doanh tại thời điểm đăng ký thành lập doanh nghiệp như chứng chỉ hành nghề, xác nhận vốn pháp định... đã được bãi bỏ. Ngoài ra, doanh nghiệp được trao quyền tự quyết định về nội dung, hình thức, số lượng con dấu thay vì phải đăng ký mẫu dấu với cơ quan công an như trước đây.
Điều 7 Nghị định số 78/2015/NĐ-CP ngày 14/9/2015 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp cũng quy định: “Doanh nghiệp được quyền kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện kể từ khi có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật và phải bảo đảm đáp ứng các điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động”, kể cảđối với những ngành, nghề kinh doanh không có trong Hệ thống ngành kinh tế của Việt Nam và chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật khác thìcơ quan đăng ký kinh doanh vẫn “ghi nhận ngành, nghề kinh doanh này vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp nếu không thuộc ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, đồng thời thông báo cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Tổng cục Thống kê) để bổ sung ngành, nghề kinh doanh mới”.
Bên cạnh đó, Khoản 3 Điều 7 Luật Đầu tư 2014 quy định: “Điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành, nghề quy định tại khoản 2 Điều này được quy định tại các luật, pháp lệnh, nghị định và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Bộ, cơ quan ngang bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác không được ban hành quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh”.
Nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm túc quy định trên, hạn chế tình trạng ban hành điều kiện đầu tư kinh doanh không đúng thẩm quyền dẫn đến phát sinh các loại giấy phép con, trong thời gian qua, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ, các bộ, ngành có liên quan trong việc thực hiện rà soát, đánh giá các điều kiện đầu tư kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng bãi bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, không còn phù hợp và bãi bỏ những văn bản ban hành điều kiện kinh doanh không đúng thẩm quyền. Đồng thời, danh mục 243 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (ban hành kèm theo Luật số 03/2016/QH14 ngày 22/11/2016 sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục 4 về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật đầu tư)và các điều kiện đầu tư kinh doanh tương ứng đã được đăng tải, cập nhật trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (https://dangkykinhdoanh.gov.vn) và là địa chỉ tin cậy cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp tra cứu và tuân thủ các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh. Việc đăng tải công khai thông tin pháp lý liên quan đến các lĩnh vực đầu tư kinh doanh có điều kiện đã góp phần thể hiện tính minh bạch, an toàn, cạnh tranh bình đẳng của môi trường kinh doanh.
Có thể nói việc đảm bảo và thúc đẩy quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, thể hiện qua số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng cao trong những năm gần đây. Đặc biệt, trong năm 2017, cả nước có 126.859 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký là 1.295.911 tỷ đồng, con số kỷ lục từ trước đến nay.
Võ Huy Hùng
Cục Quản lý đăng ký kinh doanh