Theo Báo cáo Phát triển con người của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam đang là một trong những nước có lợi thế về tiềm năng lao động, với cơ cấu “dân số vàng” khi có gần 70% dân số bước vào tuổi lao động mỗi năm. Đây được xem là cơ hội thuận lợi để lực lượng lao động nước ta tiếp thu khoa học kỹ thuật, linh hoạt chuyển đổi ngành nghề, nâng cao hiệu quả lao động, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế cho đất nước nói chung cũng như sự đa dạng của các cá nhân trong độ tuổi lao động tham gia làm chủ doanh nghiệp trong tất cả các độ tuổi lao động nói riêng.
Mỗi độ tuổi đều có đặc trưng, thế mạnh riêng tạo nên một tổng thể doanh nghiệp đa dạng ngành nghề và phong cách sản xuất kinh doanh khác nhau, bù trừ cho nhau, điều đó thể hiện qua các nội dung sau:
- Số lượng doanh nghiệp phân theo nhóm tuổi chủ doanh nghiệp
Tính đến tháng 3/2017, theo số liệu thống kê từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, số lượng doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp tuổi từ 30 đến 44 tuổi chiếm 56,19% số doanh nghiệp cả nước với số vốn chiếm 34%; chủ doanh nghiệp độ tuổi từ 45 đến 59 tuổi có số lượng doanh nghiệp chiếm 28,36% và vốn góp chiếm cao nhất là 49%; chủ doanh nghiệp tuổi trẻ nhất là 29 tuổi trở xuống có số lượng doanh nghiệp ít nhất chỉ 7,51% và vốn góp chiếm 3%.
Qua số liệu ta thấy số lượng doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp 29 tuổi trở xuống có những lợi thế nhanh nhẹn, hoạt bát, thể lực tốt và tiếp thu nhanh chóng sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong sản xuất, kinh doanh nhưng cũng là những người ít có kinh nghiệm, tuy vậy họ cũng đã chiếm một số lượng tỷ trọng nhất định trong thành phần kinh tế. Ngược lại, doanh nghiệp có cá nhân thành lập tuổi cao hơn thì họ lại có ưu điểm là nhiều kinh nghiệm, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm cao.
- Số lượng doanh nghiệp phân theo ngành nghề của nhóm tuổi chủ doanh nghiệp
Theo thống kê thì ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy là ngành có số lượng doanh nghiệp của tất cả các độ tuổi tập trung nhiều nhất, trong đó số lượng doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp có tuổi từ 30 đến 44 tuổi có số lượng lớn nhất, tiếp đó là độ tuổi từ 45 đến 59 tuổi chiếm tỷ trọng lớn thứ hai, chủ doanh nghiệp 60 tuổi trở lên chiếm tỷ trọng nhỏ nhất.
Với các ngành còn lại chủ doanh nghiệp trẻ từ 29 tuổi trở xuống và 45 đến 59 tuổi có thiên hướng tập trung vào các ngành Công nghiệp chế biến, chế tạo, Xây dựng và Khoa học, công nghệ. Trong khi đó chủ doanh nghiệp tuổi từ 30 đến 44 tuổi và 60 tuổi trở lên tập trung vào các ngành xây dựng, Công nghiệp chế biến, chế tạo.
- Số lượng doanh nghiệp các vùng miền theo nhóm tuổi
Số lượng doanh nghiệp đang hoạt động và số vốn của mỗi vùng miền lại có sự khác nhau trong từng cơ cấu tuổi chủ doanh nghiệp, Đông Nam Bộ là vùng có số lượng doanh nghiệp nhiều nhất của nhóm tuổi từ 59 tuổi trở xuống, còn chủ doanh nghiệp từ 60 tuổi trở lên thành lập doanh nghiệp đông nhất ở Đồng bằng Sông Hồng.
Về vốn đăng ký cũng phân thành hai xu thế, chủ doanh nghiệp 29 tuổi trở xuống hoặc 60 tuổi trở lên đăng ký vốn lớn nhất trong khu vực đông nam bộ, Hồ Chí Minh là tỉnh có vốn đăng ký lớn nhất trong khu vực; chủ doanh nghiệp tuổi từ 30 đến 59 tuổi lại đăng ký vốn lớn nhất tại khu vực Đồng bằng Sông Hồng, tỉnh có vốn đăng ký lớn nhất khu vực này là Hà Nội.
Tây Nguyên và Trung du và miền núi phía Bắc là khu vực có số lượng doanh nghiệp và số vốn nhỏ nhất trong tất cả các độ tuổi chủ doanh nghiệp thành lập doanh nghiệp.
- Số lượng doanh nghiệp trong các loại hình doanh nghiệp theo nhóm tuổi
Về số lượng doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp từ 44 tuổi trở xuống đăng ký thành lập doanh nghiệp nhiều nhất ở loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, chủ doanh nghiệp từ 45 tuổi trở lên thành lập doanh nghiệp chủ yếu ở loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên, số lượng doanh nghiệp ít nhất ở tất cả độ tuổi là Công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân.
Chủ doanh nghiệp ở tất cả các độ tuổi đều vốn đăng ký lớn nhất ở loại hình Công ty cổ phần, vốn đăng ký nhiều thứ hai đối với chủ doanh nghiệp tuổi từ 30 đến 44 tập trung ở loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên,, các độ tuổi còn lại ưu tiên ở công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, vốn đăng ký ít nhất ở tất cả các loại hình đều là ở loại hình Công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân.
- Số lượng doanh nghiệp phân theo quy mô vốn trong các nhóm tuổi
Thống kê số lượng doanh nghiệp từ 2012 đến 2016 trở lại đây theo quy mô vốn của chủ doanh nghiệp theo các độ tuổi thì số lượng doanh nghiệp có vốn nhỏ (dưới 10 tỷ đồng) chiếm số lượng lớn nhất, số lượng doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp từ 29 tuổi trở xuống qua các độ tuổi cũng có sự tăng trưởng đều theo từng năm ở tất cả các quy mô vốn, đặc biệt tuy đây là nhóm có chủ doanh nghiệp có tuổi nhỏ nhất nhưng vẫn có doanh nghiệp có số vốn lớn hơn 100 tỷ đồng và số lượng này qua các năm cũng tăng trưởng cụ thể năm 2013 doanh nghiệp có vốn 100 tỷ trở lên tăng 46,6% so với cùng kỳ, năm 2014 tăng 59%, 2015 tăng 22% và 2016 tăng 32% so với cùng kỳ, cho thấy các chủ doanh nghiệp nhỏ tuổi đã từng bước đánh dấu vai trò nhất định của mình trong nền kinh tế Việt Nam.
Từ 2012 đến 2016, chủ doanh nghiệp có tuổi từ 30 đến 44 tuổi luôn chiếm số lượng doanh nghiệp lớn nhất trong tất cả các quy mô vốn. Chủ doanh nghiệp độ tuổi từ 45 đến 59 tuổi có số lượng doanh nghiệp năm 2013 có số lượng doanh nghiệp giảm 10,9% ở quy mô vốn 20 đến 100 tỷ nhưng từ 2015 trở đi số lượng doanh nghiệp nhóm tuổi này tăng trưởng vượt bậc về số lượng trong quy mô vốn từ 20 đến 100 tỷ, cụ thể năm 2015 và 2016 đều tăng 34% so với cùng kỳ.
Chủ doanh nghiệp có độ tuổi 60 trở lên từ 2014 đến 2016 số lượng doanh nghiệp ở quy mô vốn nhỏ dưới 10 tỷ có sự giảm sút, nhưng số lượng doanh nghiệp độ tuổi này ở các quy mô vốn 20 tỷ trở lên lại tăng trưởng về số lượng, chủ doanh nghiệp độ tuổi này có nhiều kinh nghiệm, vốn đã tích lũy.
Việt Nam đang ở giai đoạn “chính phủ kiến tạo” đòi hỏi nền kinh tế phải có sức cạnh tranh để hội nhập và phát triển bền vững.Do đó,Việt Nam cần phát triển ở trình độ cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Để làm được điều này các doanh nghiệp Việt Nam đóng vai trò nòng cốt trong áp dụng công nghệ tiên tiến nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, hoạt động sản xuất kinh doanh bài bản, sáng tạo và chuyên nghiệp,bắt nhịp được những chuẩn mực của khu vực và quốc tế, sự đa dạng trong độ tuổi của cá nhân tham gia thành lập doanh nghiệp đã bù trừ cho nhau, giúp nhau cùng phát triển góp phần vào sự tiến bộ và phát triển của Việt Nam.
Trần Thị Xuyến
(Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)