KINH NGHIỆM QUỐC TẾ CỦA MALAYSIA VỀ ĐĂNG KÝ VÀ QUẢN LÝ HÌNH THỨC DOANH NGHIỆP TƯƠNG ĐƯƠNG HỘ KINH DOANH
Hộ kinh doanh có nhiều cách định nghĩa khác nhau tại mỗi khu vực, mỗi quốc gia. Về cơ bản, nhiều nước không coi hộ kinh doanh khác biệt nhiều so với doanh nghiệp và thường được coi như một loại hình Doanh nghiệp cá thể (Sole Proprietorship). Tại Malaysia, thủ tục đăng ký kinh doanh của loại hình Doanh nghiệp cá thể (Sole Proprietorship) được quy định tại Luật đăng ký kinh doanh 1956 (Business Registration Act 1956).
Đăng ký Doanh nghiệp cá thể
Doanh nghiệp cá thể là hình thức kinh doanh phổ biến nhất tại Malaysia. Mặc dù hình thức kinh doanh này chứa đựng nhiều rủi ro cho chủ doanh nghiệp nhưng hình thức này có thể thành lập dễ dàng và ít tốn kém. Hiện nay, thủ tục đăng ký Doanh nghiệp cá thể ở Malaysia rất đơn giản và nhanh chóng. Khi đăng ký Doanh nghiệp cá thể, chủ sở hữu cần lựa chọn và chuẩn bị trước thông tin về tên doanh nghiệp. Tên doanh nghiệp có thể sử dụng tên cá nhân hoặc tên thương mại. Doanh nghiệp sử dụng tên cá nhân ghi trên chứng minh nhân dân thì không phải đăng ký tên doanh nghiệp. Nếu sử dụng tên thương mại thì phải có sự chấp thuận trước của Cơ quan đăng ký kinh doanh.
Để đăng ký, chủ sở hữu Doanh nghiệp cá thể chỉ cần cung cấp đầy đủ các thông tin cơ bản sau: (i) Tên doanh nghiệp; (ii) Ngày bắt đầu kinh doanh; (iii) Địa điểm kinh doanh chính; (v) Thông tin về chủ sở hữu và đối tác; (vi) Loại hình kinh doanh được thực hiện. Chủ sở hữu nộp đơn đăng ký tại quầy đăng ký doanh nghiệp hoặc qua hình thức trực tuyến qua các dịch vụ SSM Ezbiz Online trên trang web của SSM tại ezbiz.ssm.com.my.
Đăng ký kinh doanh mới có thể có hiệu lực trong thời hạn một (1) năm và không quá năm (5) năm cho mỗi lần đăng ký. Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có thể được nhận trong vòng một giờ kể từ khi giao dịch thanh toán được thực hiện.
Yêu cầu đối với chủ sở hữu Doanh nghiệp cá thể: chủ sở hữu Doanh nghiệp cá thể phải là công dân Malaysia hoặc cư trú dài hạn tại Malaysia; chủ sở hữu Doanh nghiệp cá thể phải từ 18 tuổi trở lên; chỉ có chủ sở hữu doanh nghiệp mới được phép gửi đơn đăng ký.
Chi phí đăng ký kinh doanh: Doanh nghiệp cá thể đăng ký kinh doanh sử dụng tên cá nhân trong chứng minh nhân dân là RM30.00; đăng ký sử dụng tên thương mại là RM60.00.
Chủ sở hữu doanh nghiệp có một số trách nhiệm như: đăng ký kinh doanh trong vòng 30 ngày kể từ ngày bắt đầu kinh doanh bằng cách nộp Giấy đăng ký kinh doanh; gia hạn đăng ký kinh doanh trong vòng 30 ngày trước ngày hết hạn đăng ký hoặc gia hạn trước đó bằng cách gửi Đơn đăng ký cho gia hạn đăng ký kinh doanh; thông báo chấm dứt kinh doanh trong vòng 30 ngày kể từ ngày chấm dứt hoạt động kinh doanh. Khi thành lập và vận hành kinh doanh dưới hình thức Doanh nghiệp cá thể, Chủ doanh nghiệp được hưởng/phải chịu toàn bộ lợi nhuận/thua lỗ của doanh nghiệp trong suốt quá trình hoạt động. Khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng khó khăn, toàn bộ tài sản của chủ doanh nghiệp có thể bị đưa ra để đảm bảo cho các khoản nợ của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cá thể không áp dụng thuế suất thu nhập doanh nghiệp. Lợi nhuận của Doanh nghiệp cá thể được coi là thu nhập cá nhân của chủ sở hữu, vì vậy, chủ đơn vị sẽ đóng thuế dưới hình thức thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 1% - 30% trên tổng thu nhập chịu thuế của cá nhân đó (trong khi thuế thu nhập doanh nghiệp thông thường ở mức 24%).
Quy mô và khả năng chuyển đổi của Doanh nghiệp cá thể
Ưu điểm của Doanh nghiệp cá thể là dễ dàng thành lập để khởi sự kinh doanh, từ đó mở rộng và vươn lên thành doanh nghiệp lớn. Ở Malaysia, nhiều doanh nghiệp lớn đã phát triển từ doanh nghiệp cá thể như Genting, YTL, IOI,…
Theo pháp luật Malaysia, chủ doanh nghiệp có thể chuyển doanh nghiệp thành công ty trách nhiệm hữu hạn cá nhân (Sdn Bhd) sau khi có thu nhập ổn định và doanh thu cao hơn.
Trong suốt quá trình hoạt động, doanh nghiệp cá thể chỉ có một chủ duy nhất. Theo quy định, mọi cá nhân đáp ứng yêu cầu của một thể nhân (natural person) đều có thể thành lập và tự mình điều hành doanh nghiệp cá thể, trong đó, không có sự tách bạch nào về tài sản và trách nhiệm giữa chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp. Nếu chủ doanh nghiệp không muốn kinh doanh hoặc không muốn tiếp tục rủi ro thì có thể tiến hành thủ tục giải thể, đóng cửa doanh nghiệp.
Hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp cá thể tại Malaysia
Căn cứ quy định về phân loại đơn vị kinh doanh theo doanh thu và số lượng lao động của Malaysia, kinh doanh cá thể thường được xếp vào nhóm SMEs (gồm các đơn vị kinh doanh cá thể; hợp danh, công ty có doanh thu tối đa 50 triệu RM/ năm và không sử dụng quá 200 lao động).
Để hỗ trợ và phát triển loại hình doanh nghiệp này, Chính phủ Malaysia đã ban hành luật về cơ quan hỗ trợ SMEs (1995), sửa đổi năm 2009; trong đó thành lập 02 cơ quan chuyên trách hỗ trợ SMEs là cơ quan điều phối trung ương SMEs (SME Corporation) và hội đồng quốc gia phát triển SMEs (National SME Development Council); chịu trách nhiệm điều tiết việc thực hiện các chương trình phát triển, cũng như cung cấp dịch vụ tư vấn kinh doanh (online/offiline) dành cho SMEs trên cả nước.
Nguyễn Thanh Hòa
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trang web của Ủy ban công ty Malaysia: https://www.ssm.com.my.
2. Báo cáo nghiên cứu “Giải pháp thuận lợi hóa hoạt động sản xuất – kinh doanh cho hộ kinh doanh Việt Nam” năm 2021.
3. Báo cáo nghiên cứu “Chính thức hóa” hộ kinh doanh ở Việt Nam, thực trạng và khuyến nghị chính sách” năm 1997.