Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố trực thuộc Trung ương thuộc loại đô thị đặc biệt, đầu tàu về kinh tế - xã hội của cả nước, với mức đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế chung của cả nước. Bên cạnh đó, Thành phố cũng là trung tâm văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế. Với vai trò và vị trí của mình, trong những năm qua, thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút nhiều dự án đầu tư trong và ngoài nước, cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng doanh nghiệp, thể hiện ở số doanh nghiệp đang hoạt động và gia nhập thị trường của thành phố luôn cao nhất cả nước. Tuy nhiên, sự bùng phát mạnh của làn sóng Covid-19 lần thứ tư cùng với các đợt phong tỏa nghiêm ngặt, giãn cách kéo dài liên tiếp khiến hoạt động sản xuất kinh doanh tại thành phố Hồ Chí Minh bị ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt là Quý III/2021. Các doanh nghiệp vốn đã trải qua một năm 2020 khó khăn lại tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức mới trong năm 2021. Nhiều nhà máy sản xuất phải tạm ngừng hoạt động trong thời gian phong tỏa; doanh nghiệp không tiếp cận được khách hàng, hoạt động vận tải hàng hóa và chuỗi cung ứng cho sản xuất bị gián đoạn, đứt gãy, doanh thu giảm mạnh hoặc thậm chí không có doanh thu, các nguồn lực dự trữ đang cạn dần…
Ngay từ đầu năm 2021, sau một năm chống chịu với dịch bệnh, các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố đã gặp phải nhiều khó khăn do ảnh hưởng từ việc đóng cửa biên giới giữa các quốc gia, thương mại quốc tế chưa thông suốt, đứt gãy chuỗi cung ứng khiến cho chi phí nguyên vật liệu đầu vào trở nên đắt đỏ... Do vậy, lần đầu tiên trong giai đoạn Quý I kể từ năm 2014 đến nay, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới tại thành phố Hồ Chí Minh đã có sự giảm sút (Quý I/2021 có 8.223 doanh nghiệp thành lập mới trên địa bàn thành phố, giảm 13,2% so với cùng kỳ năm 2020).
Dù tình hình đăng ký doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh đã được cải thiện đáng kể trong Quý II/2021 nhờ việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô của nước ta cũng như việc triển khai các gói giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp của Chính phủ, nhưng bước sang Quý III/2021, sự bùng phát dịch Covid-19 với sự xuất hiện của biến thể Delta đã khiến cho mong muốn đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân Thành phố bị ảnh hưởng nặng nề.
Sau thời gian dài chịu tác động dai dẳng của dịch Covid-19, sức lực của nhiều doanh nghiệp đã bị bào mòn. Đặc biệt, trong tháng 8 và 9/2021 (thời điểm việc giãn cách xã hội được thực hiện nghiêm ngặt nhất), số doanh nghiệp gia nhập thị trường tại thành phố Hồ Chí Minh đã có sự sụt giảm “nghiêm trọng” so với những năm trước (có 795 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong tháng 8/2021, giảm 80,4% so với cùng kỳ năm 2020; có 594 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 80,9% so với cùng kỳ năm 2020). Tính chung trong 9 tháng đầu năm 2021, số doanh nghiệp thành lập mới tại thành phố Hồ Chí Minh giảm 22,3% so với cùng kỳ năm 2020, trong khi trung bình 9 tháng đầu năm giai đoạn 2016-2020, con số này tăng 5,9%.
Mặc dù vậy, việc chuyển hướng kịp thời của Chính phủ từ chiến lược phòng, chống dịch sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19” đã góp phần quan trọng trong việc khôi phục sản xuất và thúc đẩy thị trường, được đông đảo người dân và doanh nghiệp hoan nghênh, đồng tình ủng hộ. Sau hơn hai tháng thực hiện Nghị quyết 128/NQ-CP, tình hình kinh tế - xã hội dần được khôi phục, từng bước tạo nên sự khởi sắc rõ nét của “bức tranh về doanh nghiệp” trên cả nước trong những tháng cuối năm 2021. Trong đó, thành phố Hồ Chí Minh, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh thời gian qua đã có sự phục hồi ấn tượng.
Những khó khăn trong Quý III/2021 với chuỗi thời gian giãn cách nghiêm ngặt không thể ngăn được sức sống và tinh thần khởi nghiệp mãnh liệt của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Như chiếc lò xo bị nén lại, cộng đồng doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh đã có sự trở lại mạnh mẽ sau khi Nghị quyết 128/NQ-CP được ban hành.
Trong tháng 11/2021, thành phố Hồ Chí Minh có 3.355 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, mặc dù giảm 15,3% so với cùng kỳ năm 2020 nhưng đã có sự gia tăng mạnh mẽ so với những thời điểm chịu nhiều ảnh hưởng của việc giãn cách xã hội trước đó (tăng 85,4% so với tháng 10/2021, tăng 464,8% so với tháng 9/2021 và tăng 322% so với tháng 8/2021). Bước sang tháng cuối cùng của năm 2021, số doanh nghiệp gia nhập thị trường của Thành phố đã đạt mức 3.564 doanh nghiệp, tăng 500% so với tháng 9/2021. Đặc biệt, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đã có sự gia tăng trở lại sau nhiều tháng sụt giảm so với cùng kỳ năm 2020 (tăng 7,4% so với cùng kỳ năm 2020). Một điểm đáng chú ý là con số này cũng cao hơn mức doanh nghiệp thành lập mới trung bình trong 01 tháng của năm 2020 (3.452 doanh nghiệp) và tiệm cận với số doanh nghiệp thành lập mới trung bình trong 01 tháng của năm 2019, thời điểm chưa xuất hiện dịch Covid-19 tại thành phố này (3.731 doanh nghiệp).
Có thể nói, những tác động dai dẳng của Covid-19 và sự xuất hiện của biến chủng mới Omicron tiếp tục cho thấy những biến đổi phức tạp và khó lường của dịch bệnh. Cùng với đó, tình hình kinh tế thế giới được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức mới thời gian tới. Trong bối cảnh đó, việc số doanh nghiệp gia nhập thị trường có sự gia tăng sau thời điểm thực hiện giãn cách xã hội cũng là những kết quả đáng ghi nhận về tình hình đăng ký doanh nghiệp trong năm 2021 của thành phố Hồ Chí Minh. Đây là tín hiệu cho thấy tình hình kinh tế - xã hội của Thành phố bắt đầu có sự phục hồi và khởi sắc, tinh thần khởi nghiệp và niềm tin của đội ngũ doanh nhân trên địa bàn thành phố đã dần trở lại.
Điều này sẽ là động lực và cơ sở để Thành phố tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp phục hồi và phát triển kinh tế trong năm 2022, trong đó, tiếp tục khắc phục các hệ lụy, khôi phục những đứt gãy chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng; hỗ trợ những doanh nghiệp tạm ngưng hoạt động tái gia nhập thị trường, phục hồi sản xuất, kinh doanh trên cơ sở thích ứng an toàn, kiểm soát có hiệu quả dịch Covid-19 theo đúng nội dung chủ đề năm 2022 mà Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố đã xác định: “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19, nâng cao chất lượng xây dựng chính quyền đô thị, cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp”./.
Võ Huy Hùng