Sau gần hai tháng thực hiện Nghị quyết 128/NQ-CP của Chính phủ về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19, nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong kiểm soát dịch Covid-19, nhất là về giảm tỷ lệ tử vong, giảm ca bệnh diễn biến nặng và điều trị tại bệnh viện, từng bước khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, thu hút đầu tư… Để tiếp tục triển khai có hiệu quả Nghị quyết 128/NQ-CP trong thời gian tới thì một trong những điều quan trọng là người dân và các doanh nghiệp phải có chung nhận thức về mục tiêu sống chung với dịch bệnh và phục hồi kinh tế, coi việc “sống chung với Covid” là một điều tất yếu, phục hồi kinh tế là việc cần thiết. Khi người dân đã nhận thức rõ về chiến lược này thì việc huy động sức mạnh, trí tuệ, sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp trong việc phục hồi kinh tế sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn.
Cuộc chiến chống Covid-19 của thế giới đang bước sang giai đoạn mới khi các nhà khoa học và các quốc gia nhận định dịch Covid-19 chưa thể kiểm soát được hoàn toàn trước năm 2023. Thay vì theo đuổi mục tiêu “sạch bóng Covid” đặt ra hơn 1 năm trước, nhiều nước đã và đang học cách sống chung an toàn với dịch bệnh. Người dân các quốc gia cũng được khuyến khích thay đổi nhận thức về đại dịch, chủ động thích nghi với sự hiện diện của Covid trong đời sống. Điều này là cần thiết vì việc phòng, chống và kiểm soát dịch bệnh cũng như phục hồi kinh kinh tế phải được thực hiện song song, kinh tế phục hồi sẽ tăng khả năng và nguồn lực để chống dịch, ngược lại, kiểm soát dịch bệnh hiệu quả sẽ góp phần tạo điều kiện tốt nhất để hoạt động sản xuất kinh doanh sớm trở lại như bình thường. Nhiều quốc gia cũng lựa chọn cách tiếp cận này và cho đây là hướng đi tất yếu khi những dấu hiệu về việc virus SARS-CoV-2 có thể sẽ không biến mất hoàn toàn. Có thể thấy, sống chung an toàn với đại dịch đã không còn là phương châm của riêng quốc gia nào. Sự thay đổi này không phải là đầu hàng mà là một bước chuyển mình, hướng đến việc chủ động kiểm soát dịch bệnh Covid-19.
Tại Việt Nam, dịch Covid-19 đã tác động mạnh mẽ, nhất là làn sóng thứ 4 ảnh hưởng tiêu cực đền mọi mặt đời sống, kinh tế - xã hội, để lại nhiều hệ lụy. Trong bối cảnh khó khăn đó, Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ, linh hoạt của với những quyết định kịp thời, “dĩ bất biến ứng vạn biến”, chuyển trạng thái rất nhanh, trong đó, xác định mục tiêu công tác phòng, chống dịch vẫn là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ tối đa sức khỏe, tính mạng của Nhân dân, khôi phục, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh, trật tự an toàn xã hội; chuyển hướng chiến lược phòng, chống dịch sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid -19”. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 128/NQ-CP ngày 11/10/2021 về Quy định tạm thời “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid -19”. Nghị quyết đã đưa ra những biện pháp phòng, chống dịch áp dụng thống nhất trên toàn quốc, là một chiến lược ứng phó với dịch bệnh của Chính phủ trong tình hình mới được đông đảo người dân và doanh nghiệp hoan nghênh, đồng tình ủng hộ.
Nghị quyết 128/NQ-CP là một bước chuyển biến cho quá trình bình thường mới. Những quyết định nêu trong Nghị quyết được triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc đã góp phần quan trọng trong việc khôi phục sản xuất và thúc đẩy thị trường để tái thiết nền kinh tế sau giai đoạn dài giãn cách trên diện rộng. Sau gần hai tháng thực hiện Nghị quyết 128/NQ-CP của Chính phủ về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19, nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong kiểm soát dịch Covid-19, nhất là về giảm tỷ lệ tử vong, giảm ca bệnh diễn biến nặng và điều trị tại bệnh viện, từng bước khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất khẩu, thu hút đầu tư. Kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát ở mức thấp, các cân đối lớn được bảo đảm. Chỉ số CPI tháng 11 tăng 0,32% so tháng 10; 11 tháng tăng 1,84% so cùng kỳ, thấp nhất từ 2016. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 11 tăng 5.5% so với tháng trước, 11 tháng tăng 3,6%. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 11 tháng tăng 22,3%, trong đó xuất khẩu tăng 17,5%; tháng 11 là tháng thứ 3 liên tiếp xuất siêu góp phần vào kết quả 11 tháng xuất siêu 225 triệu USD. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tháng 11 tăng 6,2% so tháng trước, trong đó nhiều ngành dịch vụ phục hồi tích cực. Tổng vốn FDI đăng ký cấp mới và tăng thêm 11 tháng tăng 11%; vốn thực hiện đạt 17,1 tỷ USD, cho thấy các doanh nghiệp nước ngoài tiếp tục tin tưởng vào môi trường đầu tư của Việt Nam.
Số liệu về tình hình đăng ký doanh nghiệp trong khoảng thời gian từ 11/10/2021 - 20/10/2021 cũng cho thấy sau khi Nghị quyết 128/NQ-CP được ban hành, chỉ trong 10 ngày cuối cùng của kỳ báo cáo tháng 10/2021, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đã chiếm 45,6% (3.753 doanh nghiệp) tổng số doanh nghiệp thành lập mới trong tháng. Bước sang tháng 11/2021, mặc dù có sự sụt giảm so với cùng kỳ năm 2020 (giảm 9,1% về số doanh nghiệp và giảm 47,4% về vốn đăng ký) nhưng số doanh nghiệp thành lập và số vốn đăng ký mới trong tháng 11 năm 2021 tiếp tục cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động sản xuất kinh doanh sau gần hai tháng triển khai Nghị quyết 128/NQ-CP (được thể hiện qua con số 11.902 doanh nghiệp gia nhập thị trường cùng số vốn đăng ký là 149.861 tỷ đồng, tăng 44,6% về số doanh nghiệp và tăng 38% về số vốn so với tháng 10/2021). So sánh với tháng 8/2021 và tháng 9/2021 (thời điểm việc giãn cách xã hội được thực hiện nghiêm ngặt tại nhiều địa phương trên cả nước), số doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 11/2021 tăng lần lượt 106,6% và 205,3%; số vốn đăng ký mới tăng 120,5% và 140%. Tháng 11/2021 cũng là tháng có số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường cao nhất kể từ tháng 4/2021, khi làn sóng dịch bệnh Covid-19 bùng phát lần thứ tư ở nước ta.
Những con số ấn tượng này đến từ việc kịp thời ban hành, tổ chức thực hiện đồng bộ, toàn diện từ Trung ương đến địa phương những chính sách để thích nghi an toàn, khoanh vùng, dập dịch bên cạnh việc duy trì, đẩy nhanh tiến độ sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 4800/QĐ-BYT hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP; Bộ Giao thông vận tải ban hành Quyết định số 10906/QĐ-BGTVT ngày 16/10/2021 hướng dẫn tạm thời về tổ chức hoạt động vận tải của 5 lĩnh vực (đường bộ, đường thủy nội địa, hàng hải, đường sắt, hàng không) đảm bảo thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19… Qua đó, tình hình dịch Covid-19 được kiểm soát trên phạm vi toàn quốc, đồng thời, kinh tế - xã hội dần được khôi phục, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được duy trì ổn định trong những tháng gần đây. Điều này cho thấy đây là chủ trương phù hợp, kịp thời, đúng hướng, mang lại hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Mặc dù tình hình dịch cơ bản được kiểm soát trên phạm vi toàn quốc nhưng nguy cơ bùng phát các làn sóng dịch bệnh mới vẫn rất cao: số ca mắc đang có xu hướng gia tăng ở nhiều địa phương trên cả nước do các ổ dịch tập trung tại các địa bàn đông dân cư, lây nhiễm thứ phát ngoài cộng đồng, nhất là tại các địa phương có mật độ dân cư cao, giao thương, đi lại lớn. Trong thời gian tới có thể sẽ tiếp tục ghi nhận nhiều chuỗi lây nhiễm và tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng, nhất là trong điều kiện thời tiết chuyển biến thuận lợi cho sự phát triển, lây lan của virus, đồng thời, sự xuất hiện biến chủng mới Omicron có khả năng lây nhiễm và kháng kháng thể mạnh hơn cũng gây nhiều lo ngại. Điều này sẽ tiếp tục tạo ra thách thức không nhỏ đến các chính sách phòng chống dịch và nỗ lực phục hồi nền kinh tế của nước ta.
Do vậy, để tiếp tục triển khai có hiệu quả Nghị quyết 128/NQ-CP trong thời gian tới thì điều quan trọng là đảm bảo thống nhất từ Trung ương đến cơ sở; ứng với cấp độ dịch nào thì có biện pháp hành chính, y tế, an sinh xã hội... phù hợp với cấp độ đó; các cấp, các ngành, các địa phương cần tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền tạo đồng thuận, niềm tin xã hội; nâng cao nhận thức, tinh thần tự giác, chủ động, tích cực của các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch, bản thân mỗi người cần tuân thủ việc thực hiện nghiêm công thức phòng chống dịch “5K + vắc xin, thuốc + biện pháp điều trị phù hợp + công nghệ + đề cao ý thức người dân và các biện pháp khác (đông - tây y, phối hợp chặt chẽ người dân với chính quyền, doanh nghiệp…)”. Trong đó, vấn đề then chốt là người dân và các doanh nghiệp phải có chung nhận thức về mục tiêu sống chung với dịch bệnh và phục hồi kinh tế, coi việc “sống chung với Covid” là một điều tất yếu, phục hồi kinh tế là việc cần thiết. Khi người dân đã nhận thức rõ về chiến lược này thì việc huy động sức mạnh, trí tuệ, sự đồng lòng của người dân, doanh nghiệp trong việc phục hồi kinh tế sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn.
Việc không ngừng nâng cao nhận thức cho người dân, doanh nghiệp trong bối cảnh thay đổi chiến lược phòng, chống dịch từ “sạch bóng Covid” sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19” đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương phải thống nhất quan điểm làm cơ sở để tuyên truyền doanh nghiệp, người dân hiểu, đồng thuận, ổn định tâm lý, đặc biệt về “thích ứng an toàn, linh hoạt và kiểm soát hiệu quả với dịch bệnh”, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh liên tục, thông suốt, bảo đảm sinh kế cho người dân, người lao động; bảo đảm công khai, minh bạch về chính sách hỗ trợ, đối tượng, trình tự, thủ tục, điều kiện thụ hưởng.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức của doanh nghiệp, người dân trong phòng, chống dịch, tuyệt đối không được lơ là, chủ quan nhưng cũng không hoảng hốt, lo sợ, mất bình tĩnh trước diễn biến dịch bệnh; bình tĩnh, sáng suốt, tỉnh táo để chuyển trạng thái phòng, chống dịch; tuyên truyền cho người dân hiểu trong chiến lược “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19” thì ưu tiên hàng đầu vẫn là tính mạng, sức khỏe của người dân nhưng đồng thời không gây ách tắc cho lưu thông, sản xuất. Để đạt được cả hai mục tiêu này thì bản thân mỗi người dân, doanh nghiệp cần chủ động, tự giác thực hiện, chấp hành các biện pháp phòng, chống dịch; các cấp chính quyền cần phải hỗ trợ người dân có kỹ năng ứng phó trong tình hình mới, giúp người dân tự nâng cao ý thức cảnh giác, đề phòng dịch bệnh, tự xét nghiệm, chuẩn bị sức khỏe thể chất và tinh thần để vượt qua dịch bệnh, tránh hoang mang, thiếu tin tưởng vào các chính sách chống dịch và hỗ trợ phục hồi kinh tế, hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà nước.
Bên cạnh đó, đối với doanh nghiệp, cần chủ động lên kế hoạch, phương án phù hợp để “thích ứng an toàn, linh hoạt” trong bối cảnh mới. Căn cứ thực tế và các nghiên cứu, khảo sát của nhiều chuyên gia kinh tế, tổ chức quốc tế có uy tín, khủng hoảng là thách thức, nhưng cũng có thể là cơ hội, là động lực để doanh nghiệp thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn. Những doanh nghiệp thích ứng tốt, chấp nhận đổi mới để thích nghi ngay trong bối cảnh dịch bệnh là những doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển mạnh mẽ bởi đây là lúc để doanh nghiệp triển khai các ý tưởng, nắm bắt thời cơ tìm ra hướng đi mới phù hợp với nhu cầu thị trường. Theo Khảo sát toàn cầu mới nhất của Deloitte Private về các doanh nghiệp tư nhân, chưa từng có cuộc khủng hoảng nào buộc các doanh nghiệp trên toàn thế giới phải đẩy nhanh cách mạng chuyển đổi để tiếp tục tồn tại và phát triển như Covid-19. Các doanh nghiệp ở khắp nơi trên thế giới đã tận dụng khủng hoảng này như một chất xúc tác, thúc đẩy sự thay đổi trên hầu hết mọi khía cạnh của công việc và cuộc sống. Nhiều doanh nghiệp đã linh hoạt trong các giải pháp thích ứng với khủng hoảng, thay đổi mô hình, tổ chức lại hoạt động sản xuất kinh doanh, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số thông qua việc đầu tư và triển khai công nghệ nhiều hơn, từ đó duy trì được hoạt động ổn định, tiếp nhận nhiều đơn hàng, tạo ra doanh thu và lợi nhuận./.
Võ Huy Hùng