Bình Dương là tỉnh thuộc miền Đông Nam bộ, có vị trí địa lý tiếp giáp với nhiều tỉnh, thành (phía đông giáp tỉnh Đồng Nai, phía bắc giáp tỉnh Bình Phước, phía tây giáp tỉnh Tây Ninh và một phần TP.Hồ Chí Minh, phía nam giáp TP.Hồ Chí Minh và một phần tỉnh Đồng Nai). Với sự thuận lợi về vị trí địa lý cùng những chủ trương, chính sách đổi mới thông thoáng, mở đường cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và mời gọi đầu tư hấp dẫn của tỉnh, Bình Dương từ một tỉnh thuần nông nay đã trở thành một trong những địa phương có tốc độ phát triển kinh tế nhanh nhất khu vực. Bên cạnh đó, bằng việc xây dựng cơ sở hạ tầng, quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh, dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước ồ ạt chảy về Bình Dương, nhà máy mọc lên khắp nơi, nguồn nhân lực bốn phương quy tụ về. Kinh tế - xã hội của Bình Dương từng bước đạt những thành tựu đáng kể, cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp, bộ mặt đô thị hóa đã được hình thành rõ nét, đã biến vùng đất thuần nông, khô cằn, kém hiệu quả trở thành những khu, cụm công nghiệp trọng điểm của cả nước. Đến nay, toàn tỉnh có 29 khu công nghiệp (27 khu công nghiệp đi vào hoạt động); 12 cụm công nghiệp. Trong đó có những khu công nghiệp tiêu biểu cho cả nước về xây dựng kết cấu hạ tầng hoàn chỉnh, đồng bộ và hiện đại, về tốc độ thu hút đầu tư, quản lý sản xuất và bảo vệ môi trường như VSIP 1, 2, Mỹ Phước, Đồng An, … Bằng những chính sách phù hợp, tính đến 27/11/2019, Bình Dương đã thu hút được 3.759 dự án đầu tư nước ngoài với số vốn hơn 34 tỷ 230 triệu đô la Mỹ; trên 42.269 doanh nghiệp trong nước, với vốn đăng ký hơn 357.680 tỷ đồng. Nhiều khu đô thị và dân cư mới văn minh, hiện đại được hình thành, trong đó tiêu biểu nhất là "Thành phố mới Bình Dương" với điểm nhấn là Trung tâm hành chính tập trung của tỉnh đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 20/02/2014.
Năm 2019, kinh tế - xã hội Bình Dương tiếp tục phát triển và chuyển biến tích cực, nhất là phát triển kinh tế công nghiệp đứng hàng đầu cả nước. Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Bình Dương (GRDP) tăng 9,5%. Cơ cấu kinh tế công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp - thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm với tỷ trọng tương ứng là 66,8% - 22,4% - 2,6% - 8,2%. GRDP bình quân đầu người đạt 146,9 triệu đồng. Tổng thu ngân sách ước đạt 57.300 tỷ đồng, đạt 105% dự toán HĐND tỉnh, tăng 14% so với cùng kỳ.
Bên cạnh đó, với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ và lãnh đạo tỉnh trong việc tập trung tháo gỡ khó khăn, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, môi trường đầu tư kinh doanh của Bình Dương trong năm 2019 tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu. Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2019 của Bình Dương đạt 67,38 điểm, đứng thứ 13/63 cả nước và đứng đầu khu vực Đông Nam Bộ và nằm trong nhóm Tốt.
Trong những tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng chung của dịch bệnh Covid-19, tình hình đăng ký doanh nghiệp 7 tháng đầu năm 2020 của tỉnh Bình Dương cũng chịu một số tác động.
I. Về tình hình đăng ký doanh nghiệp tại tỉnh Bình Dương
1. Tình hình doanh nghiệp đang hoạt động:
Tính đến tháng 7/2020, tỉnh Bình Dương có 33.292 doanh nghiệp đang hoạt động, cả nước có 785.947 doanh nghiệp đang hoạt động (chiếm 4,2% cả nước).
Theo Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2020, bình quân cả nước năm 2019 có 7,9 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân. Có 8/63 địa phương có mật độ doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân cao hơn bình quân cả nước. Bình Dương có 12,9 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, đứng thứ 4 cả nước, chỉ xếp sau Thành phố Hồ Chí Minh (26,5 doanh nghiệp), Đà Nẵng có (19,8 doanh nghiệp) và Hà Nội (19,3 doanh nghiệp).
Cũng theo Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2020, bình quân cả nước năm 2019 có 15,4 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động. Có 9/63 địa phương có mật độ doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động cao hơn bình quân cả nước. Trong đó, Bình Dương có 21,3 doanh nghiệp đứng thứ 4 cả nước và xếp sau Thành phố Hồ Chí Minh (54,4 doanh nghiệp); Hà Nội (43,0 doanh nghiệp); Đà Nẵng (40,1 doanh nghiệp).
2. Về doanh nghiệp thành lập mới:
Với những diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19 cùng với tác động cộng hưởng từ những yếu tố khác, tình hình doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong 7 tháng đầu năm 2020 của Bình Dương đã có sự sụt giảm đáng kể so với cùng kỳ năm 2019.
Trong 7 tháng đầu năm 2020, Bình Dương có 3.484 doanh nghiệp thành lập mới (chiếm 11,3% khu vực Đông Nam Bộ, chiếm 4,6% cả nước) với số vốn đăng ký đạt 23.663 tỷ đồng (chiếm 5,1% khu vực và chiếm 2,5% cả nước), giảm 7,8% về số doanh nghiệp và giảm 18,6% về số vốn so với cùng kỳ năm 2019. Tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới tại Bình Dương là 32.432 (chiếm 18,6% khu vực và chiếm 5,4% cả nước), giảm 38,9% so với cùng kỳ năm 2019. (Cả nước có 75.249 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký là 936.386 tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký là 598.600 người, giảm 5,1% về số doanh nghiệp, giảm 6,3% về số vốn và giảm 20,0% về số lao động đăng ký so với cùng kỳ năm 2019).
3. Về doanh nghiệp quay trở lại hoạt động:
Tại Bình Dương, trong 7 tháng đầu năm 2020 có 728 doanh nghiệp quay lại hoạt động (chiếm 7,3% khu vực và chiếm 2,5% cả nước), tăng 20,5% so với cùng kỳ năm trước. (Cả nước có 28.564 doanh nghiệp quay lại hoạt động, tăng 17,6% so với cùng kỳ năm 2019).
4. Về doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, doanh nghiệp giải thể, chờ giải thể và doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký:
Theo số liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, trong 7 tháng đầu năm 2020, tại Bình Dương có: 634 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (chiếm 5,5% khu vực và chiếm 1,9% cả nước), tăng 44,4% so với cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 32.722 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, tăng 41,5% so cùng kỳ 2019); 347 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể (chiếm 3,8% khu vực và chiếm 1,6% cả nước), tăng 94,9% so với cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 21.802 doanh nghiệp tạm ngừng chờ giải thể, giảm 12,2% so cùng kỳ 2019); và 255 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể (chiếm 6,5% khu vực và chiếm 2,9% cả nước), tăng 12,8% so với cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 8.937doanh nghiệp giải thể, giảm 3,5% so với cùng kỳ 2019).
Ngoài ra, theo số liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, trong 7 tháng đầu năm 2020, tại Bình Dương có 1.299 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký tăng 105,5% so cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 26.652 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, tăng 26,8% so cùng kỳ 2019). Đề nghị tỉnh có chỉ đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Cục Thuế và cơ quan Công an rà soát để có đề xuất xử lý nhóm doanh nghiệp này.
II. Về tình hình cải cách TTHC, cải thiện môi trường kinh doanh
- Nhìn chung, tình hình giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) về đăng ký doanh nghiệp tại Bình Dương được xử lý tương đối tốt. Cụ thể trong năm 2019: thời gian trung bình xử lý hồ sơ đăng ký thành lập mới là 1,49 ngày, nhanh hơn so với quy định tại Luật Doanh nghiệp (03 ngày làm việc); tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn đạt 97,78% dưới mức trung bình cả nước là 98,36%. Bình Dương cũng đã triển khai rất tốt việc áp dụng phương thức đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử với tỷ lệ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thực hiện bằng phương thức này đạt 98,6%, cao hơn mức trung bình của cả nước là 70,7%.
- Về chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Bình Dương đứng ở vị trí 13/63 tỉnh, thành với 67,38 điểm. Bình Dương cũng là địa phương đứng đầu bảng xếp hạng PCI 2019 khu vực Đông Nam bộ. Trong số 10 chỉ số thành phần PCI, Bình Dương có một số chỉ số đạt điểm cao như: Tiếp cận đất đai (7,67/100), đào tạo lao động (7,41/100), chi phí thời gian (6,89/100), gia nhập thị trường (6,83/100).
- Năm 2019, chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) của Bình Dương đạt 43,97 điểm xếp vị trí 25/63 tỉnh, thành phố và nằm trong nhóm 16 tỉnh có điểm số Trung bình cao. Nhiều chỉ số nội dung tăng đáng kể như Chỉ số "Công khai minh bạch" đạt 5,65/10 điểm, tăng 0,42 điểm so với năm 2018. Đặc biệt, Bình Dương có bước tiến trong Chỉ số "Cung ứng dịch vụ công" đạt 7,19/10 điểm, tăng 0,61 điểm so với năm 2018. Ngoài ra, ở 02 chỉ số nội dung mới được áp dụng từ năm 2018 là "Quản trị môi trường" và "Quản trị điện tử", Bình Dương lần lượt đạt 3,28 điểm, giảm 1,06 điểm so với năm 2018 và 4,31 điểm, tăng 1,23 điểm so với năm 2018, ở nhóm cao nhất.
- Tại Báo cáo chỉ số Cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2019, Bình Dương đạt 82,30%, xếp hạng 17/63, thuộc nhóm B (nhóm trung bình, gồm 43 tỉnh, thành phố).
Trong bối cảnh đất nước đang kiểm soát tốt dịch bệnh cũng như được đánh giá là một trong những nền kinh tế năng động, có tốc độ phát triển nhanh nhất trong khu vực ASEAN, thì việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là rất quan trọng đối với mỗi địa phương. Do vậy, trong thời gian tới, chính quyền tỉnh cần quyết liệt hơn, thực hiện hiệu quả hơn các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh để tăng tính hấp dẫn đối với nhà đầu tư, khai thác tối đa các tiềm năng sẵn có để phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Phạm Văn Thiện