Quảng Trị có vị trí địa kinh tế - chính trị quan trọng, là giao điểm của trục kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây, có điều kiện giao thông thuận lợi cả về đường bộ, đường sắt và đường thuỷ, trong đó có các tuyến giao thông huyết mạch của quốc gia; đặc biệt có tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), tuyến đường xuyên Á ngắn nhất nối các nước trong khu vực từ Myanmar - Thái Lan - Lào qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo đến miền Trung Việt Nam và mở rộng ra khu vực ASEAN. EWEC được Chính phủ Nhật Bản, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) quan tâm đầu tư và đánh giá là một lợi thế nổi trội để tỉnh Quảng Trị mở rộng hợp tác, tăng cường liên kết kinh tế, phát triển giao thương, trao đổi hàng hóa với cả nước và với các nước trong khu vực. Quảng Trị có nhiều tiềm năng và lợi thế nổi bật hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng mới của khu vực miền Trung với thế mạnh về năng lượng sạch (điện gió, điện mặt trời) và nhiệt điện; trữ lượng cát thạch anh rất dồi dào, chất lượng tốt. Bên cạnh đó, Quảng Trị tập trung phát triển công nghiệp chế biến dựa trên lợi thế về diện tích, sản lượng gỗ rừng trồng đứng đầu của Việt Nam; phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái, du lịch biển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Hội tụ các lợi thế sẵn có về vị trí địa kinh tế, tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản, thuỷ sản khá phong phú và đa dạng; Các di tích lịch sử, văn hoá lâu đời, nổi tiếng trong và ngoài nước; Kết hợp với các “thế mạnh mới” đang được đầu tư, hình thành về cơ sở hạ tầng, giao thông, nguồn nhân lực, chất lượng cải cách thủ tục hành chính, Quảng Trị đang tạo cho mình những lợi thế cạnh tranh rõ nét, nổi bật để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Năm 2019, kinh tế của tỉnh Quảng Trị đã đạt được những kết quả khá toàn diện, lần đầu tiên sau 7 năm, tăng trưởng GRDP của tỉnh đạt 7,72% và là năm thứ 3 liên tiếp thực hiện đạt và vượt mức kế hoạch 24 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu đã đề ra, trong đó có 13 chỉ tiêu vượt kế hoạch. Tổng thu ngân sách 3.260 tỷ đồng, đạt 112% kế hoạch.
Trong những tháng đầu năm 2020, do ảnh hưởng chung của dịch bệnh Covid-19, tình hình đăng ký doanh nghiệp 7 tháng đầu năm 2020 của tỉnh Quảng Trị cũng chịu một số tác động.
I. Về tình hình đăng ký doanh nghiệp tại tỉnh Quảng Trị
1. Tình hình doanh nghiệp đang hoạt động:
Tính đến tháng 7/2020, tỉnh Quảng Trị có 2.826 doanh nghiệp đang hoạt động, cả nước có 785.947 doanh nghiệp đang hoạt động (chiếm 0,4% cả nước).
Theo Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2020, bình quân cả nước năm 2019 có 7,9 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân. Có 8/63 địa phương có mật độ doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân cao hơn bình quân cả nước, cụ thể: (1) Thành phố Hồ Chí Minh có 26,5 doanh nghiệp; (2) Đà Nẵng có 19,8 doanh nghiệp; (3) Hà Nội có 19,3 doanh nghiệp; (4) Bình Dương có 12,9 doanh nghiệp; (5) Hải Phòng có 9,8 doanh nghiệp; (6) Khánh Hòa có 9,0 doanh nghiệp; (7) Bà Rịa - Vũng Tàu có 8,8 doanh nghiệp và (8) Bắc Ninh có 8,2 doanh nghiệp. Quảng Trị có 4,3 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, thấp hơn so với bình quân cả nước.
Cũng theo Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam 2020, bình quân cả nước năm 2019 có 15,4 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động. Có 9/63 địa phương có mật độ doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động cao hơn bình quân cả nước, cụ thể: (1) Thành phố Hồ Chí Minh có 54,4 doanh nghiệp; (2) Hà Nội có 43,0 doanh nghiệp; (3) Đà Nẵng có 40,1 doanh nghiệp; (4) Bình Dương có 21,3 doanh nghiệp; (5) Hải Phòng có 20,5 doanh nghiệp; (6) Bà Rịa - Vũng Tàu có 17,4 doanh nghiệp; (7) Khánh Hòa và Bắc Ninh cùng có 17,2 doanh nghiệp; (9) Cần Thơ có 15,6 doanh nghiệp. Quảng Trị có 8,7 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân trong độ tuổi lao động (thấp hơn mức trung bình của cả nước).
2. Về doanh nghiệp thành lập mới:
Tình hình doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và số lao động đăng ký trong 7 tháng đầu năm 2020 của Quảng Trị đã có sự gia tăng so với cùng kỳ năm 2019 bất chấp ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19, tuy nhiên, số vốn đăng ký thành lập mới sụt giảm đáng kể.
Trong 7 tháng đầu năm 2020, Quảng Trị có 319 doanh nghiệp thành lập mới (chiếm 3,0% khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, chiếm 0,4% cả nước) với số vốn đăng ký đạt 5.459 tỷ đồng (chiếm 6,1% khu vực và chiếm 0,6% cả nước), tăng 36,3% về số doanh nghiệp và giảm 11,9% về số vốn so với cùng kỳ năm 2019. Tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới tại Quảng Trị là 3.209 (chiếm 2,9% khu vực và chiếm 1,0% cả nước), tăng 37,9% so với cùng kỳ năm 2019. (Cả nước có 75.249 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký là 936.386 tỷ đồng và tổng số lao động đăng ký là 598.600 người, giảm 5,1% về số doanh nghiệp, giảm 6,3% về số vốn và giảm 20,0% về số lao động đăng ký so với cùng kỳ năm 2019).
3. Về doanh nghiệp quay trở lại hoạt động:
Tại Quảng Trị, trong 7 tháng đầu năm 2020 có 158 doanh nghiệp quay lại hoạt động (chiếm 3,6% khu vực và chiếm 0,6% cả nước), giảm 4,2% so với cùng kỳ năm trước. (Cả nước có 28.564 doanh nghiệp quay lại hoạt động, tăng 17,6% so với cùng kỳ năm 2019).
4. Về doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, doanh nghiệp giải thể, chờ giải thể và doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký:
Theo số liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, trong 7 tháng đầu năm 2020, tại Quảng Trị có: 122 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (chiếm 2,1% khu vực và chiếm 0,4% cả nước), tăng 40,2% so với cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 32.722 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, tăng 41,5% so cùng kỳ 2019); 86 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể (chiếm 2,0% khu vực và chiếm 0,4% cả nước), tăng 6,2% so với cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 21.802 doanh nghiệp tạm ngừng chờ giải thể, giảm 12,2% so cùng kỳ 2019); và 29 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể (chiếm 2,2% khu vực và chiếm 0,3% cả nước), giảm 39,6% so cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 8.937doanh nghiệp giải thể, giảm 3,5% so với cùng kỳ 2019).
Ngoài ra, theo số liệu của Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, trong 7 tháng đầu năm 2020, tại Quảng Trị có 144 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký tăng 135,5% so cùng kỳ năm 2019 (cả nước có 26.652 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, tăng 26,8% so cùng kỳ 2019). Đề nghị tỉnh có chỉ đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Cục Thuế và cơ quan Công an rà soát để có đề xuất xử lý nhóm doanh nghiệp này.
II. Về tình hình cải cách TTHC, cải thiện môi trường kinh doanh
- Nhìn chung, tình hình giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) về đăng ký doanh nghiệp tại Quảng Trị được xử lý tương đối tốt. Cụ thể trong năm 2019: thời gian trung bình xử lý hồ sơ đăng ký thành lập mới là 1,12 ngày, nhanh hơn so với quy định tại Luật Doanh nghiệp (03 ngày làm việc); tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn đạt 99,76% trên mức trung bình cả nước là 98,36%. Quảng Trị cũng đã bắt đầu triển khai việc áp dụng phương thức đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử với tỷ lệ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thực hiện bằng phương thức này đạt 21,2%, thấp hơn mức trung bình của cả nước là 70,7%.
- Về chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Quảng Trị đứng ở vị trí 49/63 tỉnh, thành với 63,84 điểm, tăng 4 bậc so với năm 2018 và tăng 5 bậc so với năm 2017. Từ nhóm trung bình, Quảng Trị đã vươn lên thuộc nhóm khá. Việc tăng 4 bậc so với năm 2018 minh chứng cho sự nỗ lực cải cách hành chính, thu hút đầu tư của tỉnh trong năm 2019.
- Năm 2019, chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) của Quảng Trị đạt 43,65 điểm xếp vị trí 55/63 tỉnh, thành phố và nằm trong nhóm 15 tỉnh có điểm số Trung bình thấp. Trong 8 Chỉ số nội dung được đánh giá, chỉ số “Tham gia của người dân ở cấp cơ sở” của Quảng Trị đạt 5,09 điểm; chỉ số “Công khai minh bạch” đạt 5,48 điểm; chỉ số “Trách nhiệm giải trình” đạt 5,28 điểm; chỉ số “Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công” đạt 7,05; chỉ số “Thủ tục hành chính công” đạt 7,31 điểm; chỉ số “Cung ứng dịch vụ công” đạt 7,20 điểm; chỉ số “Quản trị môi trường” đạt 3,61 điểm; chỉ số “Quản trị điện tử” đạt 2,65 điểm.
- Tại Báo cáo chỉ số Cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2019, Quảng Trị đạt 81,32%, xếp hạng 28/63, thuộc nhóm B (nhóm trung bình, gồm 43 tỉnh, thành phố).
Trong bối cảnh đất nước đang kiểm soát tốt dịch bệnh cũng như được đánh giá là một trong những nền kinh tế năng động, có tốc độ phát triển nhanh nhất trong khu vực ASEAN, thì việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là rất quan trọng đối với mỗi địa phương. Do vậy, trong thời gian tới, chính quyền tỉnh cần quyết liệt hơn, thực hiện hiệu quả hơn các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh để tăng tính hấp dẫn đối với nhà đầu tư, khai thác tối đa các tiềm năng sẵn có để phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Phạm Văn Thiện