Nước ta có 5 thành phố trực thuộc Trung ương bao gồm: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đà Nẵng và Hải Phòng. Đây là các thành phố lớn, có nền kinh tế phát triển và là địa bàn quan trọng về chính trị, quân sự, văn hóa, kinh tế, xã hội và có đóng góp rất quan trọng trong tiến trình phát triển của cả nước. Các thành phố này có lượng doanh nghiệp đăng ký hang năm khá cao, và để có cái nhìn tổng quan về tình hình doanh nghiệp của các thành phố nói trên phạm vi bài viết này chỉ tập trung phân tích về tình hình doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động theo lĩnh vực ngành, nghề của 5 thành phố trực thuộc trung ương giai đoạn 2012 - 2016.
- Số lượng doanh nghiệp của 5 thành phố trực thuộc Trung ương
Tính đến hết tháng 6 năm 2017, theo số liệu thống kê từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp thì số lượng doanh nghiệp của 5 thành phố trực thuộc trung ương có trên 594 nghìn doanh nghiệp, chiếm hơn 61% tổng số doanh nghiệp của cả nước, với tổng số vốn đăng ký hơn 700 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 62% tổng số vốn đăng ký của các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Qua đó ta thấy số lượng doanh nghiệp và vốn đăng ký của 5 thành phố trực thuộc trung ương chiếm tỷ lệ hơn một nửa số vốn và số lượng doanh nghiệp cả nước. Do đó, việc phân tích tình hình đăng ký doanh nghiệp theo ngành nghề đăng ký của các thành phố này có ý nghĩa rất quan trọng nó là bản phác thảo cơ bản để nhìn thấy xu hướng theo từng thành phố để có những hỗ trợ phù hợp theo ngành nghề ở mỗi thành phố.
- Tình hình thành lập doanh nghiệp theo ngành nghề đăng ký giai đoạn 2012 - 2016
Về ngành Bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy từ giai đoạn 2012 - 2016, cả 5 thành phố đều có tỷ lệ tăng, giảm so với cùng kỳ đan xen nhau. Từ 2015 đến 2016 là giai đoạn mà tỷ lệ đăng ký so với cùng kỳ của tất cả các tỉnh đều tăng. Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký lớn nhất 5 năm liên tục, trong đó năm 2016 số lượng doanh nghiệp của Hồ Chí Minh chiếm 57,9% tổng số doanh nghiệp của 5 thành phố. Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký thấp nhất liên tục 5 năm, năm 2016 số lượng doanh nghiệp của Cần Thơ chỉ chiếm 2% tổng số doanh nghiệp 5 thành phố.
Ở lĩnh vực Công nghiệp chế biến, chế tạo, năm 2015 là năm duy nhất cả 5 thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ tăng, trong đó tỷ lệ tăng cao nhất so với cùng kỳ trong giai đoạn này là 45,8% vào năm 2015 của Đà Nẵng. Về số lượng doanh nghiệp đăng ký, Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương có số lượng đăng ký cao nhất liên tục 5 năm và riêng 2016 số lượng doanh nghiệp của Hồ Chí Minh chiếm 54,4%. Tương tự Cần Thơ cũng là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký thấp nhất 5 năm liên tục.
Ngành Dịch vụ lưu trú và ăn uống, năm 2016 là năm duy nhất cả 5 thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ tăng. Về tỷ lệ đăng ký so với cùng kỳ, Đà Nẵng là địa phương có tỷ lệ đăng ký tăng cao nhất giai đoạn 2012-2016 lên tới 52,6% vào năm 2015 và Hải Phòng cũng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký giảm nhiều nhất so với cùng kỳ là 26% vào năm 2013.
Dịch vụ việc làm; du lịch; cho thuê máy móc thiết bị, đồ dùng và các dịch vụ hỗ trợ khác, Đà Nẵng là địa phương duy nhất có tỷ lệ đăng ký so với cùng tăng liên tục 5 năm có thể nói đây là tỉnh ngành này phát triển ổn định. Từ năm 2015 đến 2016 cả 5 thành phố đều có tỷ lệ doanh nghiệp tăng so với cùng kỳ. Cũng tương tự các ngành trên Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất và Cần Thơ là địa phương có số lượng đăng ký thấp nhất liên tục 5 năm. Cần Thơ tiếp tục là địa phương có số lượng doanh nghiệp thấp nhất liên tục 5 năm.
Ở lĩnh vực Giáo dục và đào tạo, Năm 2016 là năm cả 5 tỉnh thành phố đều tăng so với cùng kỳ. Năm 2013, Hải Phòng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký cao nhất 110,5%. Giai đoạn này không có tỉnh nào liên tục tăng cũng không có tỉnh nào liên tục giảm. Không giống như các ngành trên, ở ngành này Hồ Chí Minh không phải là thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất liên tục 5 năm nữa mà năm 2015 Hà Nội là địa phương có số lượng doanh nghiệp cao nhất.
Trong lĩnh vực Hoạt động dịch vụ khác, Hà Nội là thành phố có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ tăng liên tục trong 5 năm. Từ năm 2015 đến 2016 cả 5 thành phố đều có tỷ lệ đăng ký tăng so với cùng kỳ. Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất qua các năm. Hải Phòng và Cần Thơ là 2 thành phố có số lương đăng ký thấp nhất trong lĩnh vực này.
Ở lĩnh vực Khai khoáng, tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký qua các năm không cao, riêng năm 2016 hầu hết giảm so với cùng kỳ. Năm 2015 Đà Nẵng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng cao nhất so với cùng kỳ là 100%. Về số lượng đăng ký thì Cần Thơ là địa phương có số lượng đăng ký so với cùng kỳ thấp nhất. Hà Nội là thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất liên tục 5 năm.
Ở ngành Khoa học, công nghệ; dịch vụ tư vấn, thiết kế; quảng cáo và chuyên môn khác, Hà Nội là thành phố duy nhất có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ tăng liên tục qua các năm. Năm 2015 cả 5 tỉnh thành phố đều có số lượng doanh nghiệp đăng ký tăng cao. Hồ Chí Minh là tỉnh có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất liên tục 5 năm.
Ngành Kinh doanh bất động sản, Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký tăng liên tục 5 năm. Năm 2015 đến 2016 là năm ngành kinh doanh bất động sản ổn định, tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ cả 5 thành phố đều tăng. Hồ Chí Minh là tỉnh tiếp tục đứng vị trí thứ nhất về số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất liên tục 5 năm và không có tỉnh nào giảm liên tục qua các năm.
Ngành Nghệ thuật, vui chơi và giải trí có số lượng doanh nghiệp đăng ký chưa ổn định, không có địa phương nào liên tục tăng cũng không có địa phương nào liên tục giảm. Hồ Chí Minh cho thấy là nơi phát triển ngành nghề lĩnh vực này do đây là thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất 5 năm liên tục.
Tại ngành Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản không tỉnh nào tăng giảm liên tục. Hải Phòng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ tăng cao nhất trong giai đoạn này lên tới 200% vào năm 2015. Đà Nẵng là địa phương có số lượng đăng ký thấp nhât 5 năm liên tục.
Ngành Sản xuất phân phối, điện, nước, gas giai đoạn 2012 - 2016 tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký qua các năm khá ổn định. Không có tỉnh nào luôn tăng, luôn giảm hay luôn có số lượng đăng ký nhiều nhất.
Ngành Tài chính, ngân hàng và bảo hiểm, giai đoạn 2012 - 2016 ngoài Hải Phòng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký so với cùng kỳ cao nhất lên tới 233,3% năm 2016 còn lại là các tỉnh có tỷ lệ đăng ký tăng giảm không lớn quá. Về số lượng doanh nghiệp đăng ký, Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng đăng ký nhiều nhất còn Đà Nẵng là địa phương có số lượng doanh nghiệp thấp nhất.
Ở lĩnh vực Thông tin và truyền thông, Đà Nẵng và Hồ Chí Minh là hai địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng liên tục trong 5 năm..
Ngành Vận tải kho bãi năm 2015 là năm có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng của 5 thành phố tăng so với cùng kỳ. Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai thành phố có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng 5 năm liên tục. Về số lượng đăng ký, Hồ Chí Minh là thành phố có số lượng đăng ký cao nhất và Cần Thơ là địa phương có số lượng đăng ký thấp nhất liên tục 5 năm.
Trong lĩnh vực Xây dựng, từ 2015 đến 2016 là hai năm mà cả 5 thành phố có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng so với cùng kỳ. Đà Nẵng là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng liên tục 5 năm. Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký trong lĩnh vực này thấp nhất 5 năm liên tục.
Ngành Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội, Hà Nội là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký trong lĩnh vực này tăng liên tục 5 năm. Hồ Chí Minh là thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký cao nhất qua các năm.
Trên đây là tình hình đăng ký doanh nghiệp của 5 thành phố trực thuộc trung ương, mặc dù có sự tăng giảm qua các năm nhưng có một điểm đáng mừng là 2 năm 2015 và 2016 trở lại đây về cơ bản là các ngành hầu hết tăng so với cùng kỳ, đó cũng là một tín hiệu đáng mừng, đây cũng là một dẫn chứng thực tế nhất cho thấy sự cải cách môi trường kinh doanh và các chính sách hỗ trợ của Chính Phủ đã có những tác động tích cực nhất
- Tình hình hoạt động trở lại theo ngành nghề đăng ký giai đoạn 2012 - 2016
Ở lĩnh vực Bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy, Đà Nẵng, Hải Phòng và Hồ Chí Minh là các địa phương có tỷ lệ quay lại hoạt động tăng liên tục qua các năm. Không có địa phương nào có tỷ lệ quay lại hoạt động giảm liên tục. Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai tỉnh có số lượng doanh nghiệp quay trở lại hoạt động lớn nhất. Cần Thơ là địa phương có số lượng quay lại hoạt động thấp nhất 5 năm liên tục.
Ở Ngành Công nghiệp chế biến, chế tạo Hồ Chí Minh là địa phương duy nhất có tỷ lệ doanh nghiệp quay lại hoạt động tăng liên tục 5 năm, các tỉnh còn lại thì tăng giảm đan xen. Không có địa phương nào giảm liên tục qua các năm. Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp quay lại hoạt động thấp nhất qua các năm.
Lĩnh vực Dịch vụ lưu trú và ăn uống Hồ Chí Minh tiếp tục là địa phương có số doanh nghiệp quay lại hoạt động tăng liên tục qua các năm và đây cũng là địa phương có số lượng doanh nghiệp quay cho thấy đây là địa phương mà doanh nghiệp hoạt động cũng ổn định.
Ngành Dịch vụ việc làm; du lịch; cho thuê máy móc thiết bị, đồ dùng và các dịch vụ hỗ trợ khác là ngành không có địa phương nào có có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại tăng hoặc giảm liên tục. Cần Thơ lại tiếp tục là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại thấp nhất liên tục 5 năm.
Ở lĩnh vực Giáo dục và đào tạo, Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai thành phố có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký quay lại hoạt động so với cùng kỳ tăng liên tục 5 năm. Không có địa phương nào có tỷ lệ đăng ký hoạt động trở lại giảm liên tục. Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại thấp nhất giai đoạn này.
Ngành Hoạt động dịch vụ khác, Hồ Chí Minh là địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại tăng liên tục 5 năm. Hai thành phố có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại cao nhất và thấp nhất liên tục là Hà Nội và Cần Thơ.
Không có địa phương nào tăng hoặc giảm liên tục trong ngành Khai Khoáng. Đây là ngành mà số lượng doanh nghiệp của cả 5 thành phố đăng ký hoạt động trở lại rất ít đều dưới 20 doanh nghiệp.
Ở ngành Khoa học, công nghệ; dịch vụ tư vấn, thiết kế; quảng cáo và chuyên môn khác hai địa phương có tỷ lệ đăng ký hoạt động trở lại tăng liên tục 5 năm là Hà Nội và Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký quay lại cao nhất liên tục qua các năm.
Hồ Chí Minh là thành phố có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tăng liên tục trong ngành Kinh doanh bất động sản. Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký thấp nhất liên tục 5 năm.
Các ngành Nghệ thuật, vui chơi và giải trí, Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản, Sản xuất phân phối, điện, nước, gas, Tài chính, ngân hàng và bảo hiểm là các ngành đều không có thành phố nào tăng hoặc giảm liên tục 5 năm. Đây cũng là các ngành có số lượng doanh nghiệp đăng ký quay lại hoạt động khiêm tốn không quá 40 doanh nghiệp. Hồ Chí Minh là địa phương có số lương doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại cao nhất liên tục trong lĩnh vực Nghệ thuật, vui chơi và giải trí và Nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản và Tài chính, ngân hàng và bảo hiểm. Hà Nội là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại cao nhất liên tục 5 năm trong lĩnh vực Sản xuất phân phối, điện, nước, gas.
Ở lĩnh vực Thông tin và truyền thông, Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại tăng liên tục 5 năm. Hồ Chí Minh cũng là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký quay lại hoạt động cao nhất.
Ngành Vận tải kho bãi và Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội, Hồ Chí Minh tiếp tục là hai địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại tăng liên tục và có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại cao nhất liên tục. Cẩn Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại thấp nhất liên tục trong lĩnh vực Vận tải kho bãi.
Trong lĩnh vực Xây dựng, Đà Nẵng, Hà Nội và Hồ Chí Minh là ba địa phương có tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký hoạt động trở lại tăng liên tục 5 năm.
Qua thống kê cho thấy 5 tỉnh thành phố trực thuộc trung ương thì Hà Nội và Hồ Chí Minh là hai thành phố có tỷ lệ đăng ký so với cùng kỳ cũng như số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập và đăng ký hoạt động trở lại luôn cao nhất, cho thấy doanh nghiệp tại đây hoạt động cũng khá ổn định. 3 địa phương còn lại thì thường có sự tăng giảm so với cùng kỳ và số lượng doanh nghiệp đăng ký khác nhau qua các năm. Mỗi địa phương lại có đặc điểm kinh tế vùng, điều kiện tự nhiên, xã hội và dân số khác nhau phù hợp với ngành nghề khác nhau. Do đó, cần có biện pháp hỗ trợ và phát huy thế mạnh của từng vùng để phát huy hết tiềm năng và lợi thế của mình.
Trần Thị Xuyến
Cục Quản lý đăng ký kinh doanh