Trong những năm qua, hoạt động sản xuất kinh doanh của các hộ kinh doanh ở nước ta có nhiều thuận lợi từ thủ tục thành lập đến việc đăng ký thuế,... qua đó, đã tạo điều kiện cho hộ kinh doanh phát triển mạnh mẽ về số lượng. Tuy nhiên, hiện nay các hộ kinh doanh nước ta vẫn đang trong tình trạng phát triển tự phát nên còn gặp một số khó khăn trong quá trình kinh doanh và tiếp cận các nguồn vốn vay.
Để có thể tham mưu cho Bộ, Chính phủ về các giải pháp hỗ trợ phát triển hộ kinh doanh, từ ngày 04/4/2017 đến ngày 05/4/2017, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh đã có buổi làm việc trực tiếp tại Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên, Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên; Ủy ban nhân dân huyện Thanh Trì, Ủy ban nhân dân quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội nhằm thống kê số lượng và tình trạng hoạt động của hộ kinh doanh, qua đó có được bức tranh tổng thể về tình hình hộ kinh doanh trong cả nước.
Tham dự tại các buổi làm việc, có các thành viên Đoàn công tác là đại diện các đơn vị của Cục Quản lý đăng ký kinh doanh và đại diện Lãnh đạo thành phố, quận, huyện; đại diện cơ quan Thuế; Phòng Tài chính-Kế hoạch; Phòng Đăng ký kinh doanh tại Ủy ban nhân dân các quận, huyện.
Hình ảnh về buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân thành phố Hưng Yên
Chương trình làm việc của Đoàn công tác tại các quận, huyện như sau:
Sáng ngày 04/4/2017, Đoàn công tác đã có buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân thành phố Hưng Yên với các nội dung:
- Về công tác đăng ký hộ kinh doanh
Về việc thực hiện tiếp nhận thủ tục hành chính đăng ký kinh doanh được thực hiện tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa của UBND thành phố. Cán bộ Phòng Tài chính-Kế hoạch kiểm tra, rà soát hồ sơ, nếu đủ điều kiện sẽ tham mưu thụ lý và theo dõi việc cấp, hủy giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
Về quản lý hồ sơ và lưu trữ dữ liệu hộ kinh doanh: từ năm 2002 đến tháng 11/2012 hồ sơ các hộ kinh doanh được lưu trữ trong kho tài liệu. Từ tháng 12/2012 đến nay việc lưu trữ dữ liệu đăng ký kinh doanh được thực hiện trên phần mềm quản lý đăng ký kinh doanh của Phòng. Tính đến hết năm 2016, số hộ kinh doanh được cấp đăng ký kinh doanh là 4.820 hộ.
Tình hình chung của các hộ kinh doanh chủ yếu là kinh doanh nhỏ, lẻ; chưa nắm được thủ tục pháp lý và các hộ được hưởng thuế khoán. Các nguồn lực để giúp đỡ cho các hộ kinh doanh thực hiện kinh doanh chưa được quan tâm đúng mức.
- Khó khăn
Việc quản lý các hộ kinh doanh còn gặp khó khăn khi một số hộ kinh doanh ngừng hoạt động nhưng không khai báo ngừng việc đăng ký kinh doanh, do vậy Phòng Tài chính-Kế hoạch gặp nhiều khó khăn trong công tác tổng hợp số liệu thực tế của các hộ đăng ký kinh doanh trên địa bàn.
- Kiến nghị
Đề nghị các dữ liệu về hộ kinh doanh được liên thông với cơ quan Thuế để việc quản lý và phối hợp dễ dàng hơn.
Cũng trong buổi chiều cùng ngày, Đoàn công tác đã có buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên. Các vấn đề được trao đổi tại buổi làm việc bao gồm:
- Về công tác đăng ký hộ kinh doanh
Năm 2014 có 200 hồ sơ, năm 2015 có 357 hồ sơ, năm 2016 có 459 hồ sơ, 3 tháng đầu năm 2017 có 112 hồ sơ đề nghị đăng ký mới, đăng ký thay đổi hộ kinh doanh. UBND huyện Văn Lâm thực hiện cấp đăng ký kinh doanh theo quy định tại Điều 52 Nghị định 43/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ và Điều 71 Nghị định 78/NĐ-CP ngày 14/9/2015 của Chính phủ.
Năm 2014, Phòng đã được trang bị phần mềm quản lý đăng ký hộ kinh doanh giúp cho việc tìm kiếm dữ liệu thuận tiện.
Từ đầu năm 2017, Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm tiếp nhận đăng ký hộ kinh doanh tại phòng một cửa liên thông sau đó chuyển đến các phòng chức năng của huyện để thẩm định theo quy định.
Tình hình chung của các hộ kinh doanh là kinh doanh nhỏ, lẻ; các hộ chưa nắm được thủ tục pháp lý và được hưởng thuế khoán.
- Khó khăn:
+ Huyện Văn Lâm có địa giới hành chính tiếp giáp với thủ đô Hà Nội, diện tích đất dành cho công nghiệp chiếm tỷ lệ cao, dân số cơ học lớn, có nhiều làng nghề (Tái chế nhựa Minh Khai, đúc đồng Lộng Thượng, Giò chả, nem chua bóng bì Bình Lương,...). Do vậy, số lượng hộ kinh doanh cá thể rất lớn, ngành nghề đa dạng, hoạt động phức tạp, công tác quản lý nhà nước đối với các hộ kinh doanh cá thể sau khi cấp đăng ký chủ yếu dựa trên cơ quan Thuế, Đội quản lý thị trường tỉnh.
+ Hồ sơ đăng ký kinh doanh không yêu cầu sổ hộ khẩu dẫn đến một số hộ gia đình có nhiều người cùng đứng tên thành lập hộ kinh doanh. Do đó, cơ quan đăng ký kinh doanh không thể kiểm soát được.
+ Cán bộ phụ trách hộ kinh doanh cá thể cùng lúc kiêm nhiệm nhiều công việc nên việc khảo sát, nắm bắt tình hình biến động hộ kinh doanh còn gặp trở ngại.
- Kiến nghị:
Hình ảnh về buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên
+ Đề nghị Cục Quản lý đăng ký kinh doanh – Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét lệ phí cấp đăng ký hộ kinh doanh: Trong Thông tư số 215/2016/TT-BTC ngày 10/11/2016 không có nội dung lệ phí đăng ký hộ kinh doanh nên UBND áp dụng theo mức thu cũ của Thông tư 176/2012/TT-BTC và Thông tư 106/2013/TT-BTC.7
+ Đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư có văn bản hướng dẫn về một số ngành nghề không có trong danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện như: tái chế nhựa phế liệu, sơ chế bì lợn chín quay sợi, chế biến sản phẩm giò, chả, nem chua, mỡ động vật,... những ngành nghề trên theo quy định vẫn được cấp giấy phép đăng ký kinh doanh nhưng lại gây bức xúc cho người dân do ô nhiễm môi trường, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh an toàn thực phẩm,...
Tiếp theo phần báo cáo của Phòng Tài chính-Kế hoạch, đại diện cơ quan Thuế cho biết: công tác quản lý hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh rất khó quản lý. Mặt khác, do các đội thuế quản lý cùng lúc nhiều địa bàn nên việc khảo sát, nắm bắt tình hình biến động hộ kinh doanh còn gặp trở ngại. Một số nơi vẫn còn tình trạng chưa đưa hộ kinh doanh vào quản lý thuế kịp thời, dẫn đến phải truy thu, xử phạt hành chính thuế.
Và trong khuôn khổ chương trình làm việc thì vào sáng ngày 05/4/2017, Đoàn công tác tiếp tục làm việc về tình hình hộ kinh doanh tại huyện Thanh Trì thành phố Hà Nội. Một số nội dung tại buổi làm việc gồm:
- Về công tác đăng ký hộ kinh doanh
Tình hình cấp đăng ký hộ kinh doanh, số Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh do UBND huyện Thanh Trì cấp: 10.976 hộ, trong đó có 289 hộ đã làm thủ tục chấm dứt hoạt động đăng ký kinh doanh; có 10.115 hộ đã đăng ký mã số thuế; có 517 hộ có sử dụng hóa đơn. Tính đến hết ngày 31/3/2017 đã rà soát được 2.839 hộ.
Phòng Tài chính-Kế hoạch trả kết quả giải quyết hồ sơ cấp đăng ký kinh doanh theo đúng quy định là 03 ngày làm việc, hồ sơ gốc đăng ký kinh doanh được lưu trữ tại phòng, dữ liệu đăng ký kinh doanh được sao lưu hàng tuần.
Định kỳ hàng tháng, Phòng Tài chính-Kế hoạch gửi danh sách các hộ kinh doanh đã đăng ký kinh doanh cho Chi cục Thuế, Đội Quản lý thị trường và UBND các xã, thị trấn để phối hợp theo dõi và quản lý.
Đối với hộ đã chấm dứt hoạt động chưa thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: Phòng Tài chính-Kế hoạch phối hợp với UBND các xã, thị trấn và các ngành có liên quan gửi thông báo đến các hộ kinh doanh đề nghị thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động kinh doanh. Trường hợp các hộ kinh doanh chuyển đi không còn hoạt động và không thực hiện nộp trả Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD) thì ra quyết định thu hồi GCNĐKKD theo quy định.
Tình hình chung của các hộ kinh doanh trên địa bàn là quy mô ngành nghề nhỏ, vốn, nguồn lực còn nhiều hạn chế; thủ tục phức tạp, chi phí hoạt động lớn. Các hộ kinh doanh trong khu vực đều được hưởng thuế khoán.
Hình ảnh buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân huyện Thanh Trì
- Khó khăn:
+ Số hộ đăng ký kinh doanh trên địa bàn huyện là rất lớn, trong khi cán bộ quản lý ít nên việc tham mưu trong công tác quản lý, kiểm tra sau cấp đăng ký kinh doanh còn hạn chế.
+ Nhiều hộ đăng ký kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa làm thủ tục thông báo chấm dứt hoạt động theo quy định gây khó khăn cho công tác quản lý.
- Kiến nghị:
Đề nghị có các chế tài để các hộ kinh doanh có ý thức tự nguyện nộp thuế.
Cũng trong chiều cùng ngày, Đoàn làm việc tại quận Hai Bà Trưng. Báo cáo tại buổi làm việc, đồng chí Lê Văn Bắc - Trưởng phòng Tài chính-Kế hoạch cho biết:
- Về công tác đăng ký hộ kinh doanh
Trình tự, thủ tục, hồ sơ, biểu mẫu cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho hộ kinh doanh được thực hiện theo Nghị định 78/2015/NĐ-CP ngày 14/9/2015 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp và Thông tư 20/2015/TT-BKHĐT ngày 01/12/2015 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn về đăng ký doanh nghiệp.
Các thủ tục hành chính liên quan đến cấp đăng ký kinh doanh được thực hiện trực tuyến mức độ 3, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, tiết kiệm về mặt thời gian, tiết kiệm chi phí, nâng cao tính minh bạch và đơn giản hóa thủ tục hành chính; đồng thời việc thụ lý hồ sơ, bàn giao hồ sơ công việc được thực hiện trên hệ thống phần mềm đăng ký kinh doanh liên thông toàn thành phố. Việc quản lý hồ sơ đăng ký kinh doanh theo từng tháng, từng năm tại kho lưu trữ phòng Tài chính-Kế hoạch; Quản lý hồ sơ tại hệ thống dữ liệu phần mềm đã được Sở Kế hoạch-Đầu tư cung cấp sử dụng. Năm 2016 đã cấp 3.199 giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD); trong 03 tháng đầu năm 2017 là 790 GCNĐKKD bao gồm cả cấp mới và thay đổi bổ sung; các ngành nghề kinh doanh chủ yếu là thương mại, dịch vụ vận tải.
Hàng tháng, Phòng Tài chính-Kế hoạch chuyển toàn bộ dữ liệu danh sách đã cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lên website điều hành của quận để các đơn vị có liên quan (Chi cục Thuế, Đội quản lý thị trường số 5, y tế, văn hóa, và UBND các phường) cùng phối hợp theo dõi và quản lý.
Tình hình chung của các hộ kinh doanh trên địa bàn chủ yếu là do quy mô ngành nghề nhỏ, vốn, nguồn lực còn nhiều hạn chế. Các hộ kinh doanh vẫn chưa thực hiện đúng theo các quy định pháp luật.
- Khó khăn:
Hình ảnh buổi làm việc tại Ủy ban nhân dân quận Hai Bà Trưng
+ Việc thu hồi đăng ký kinh doanh chỉ thực hiện trên cơ sở tự nguyện của người kinh doanh nên khó thu hồi hết GCNĐKKD khi người dân không còn nhu cầu kinh doanh nữa. Số liệu về cấp đăng ký kinh doanh không phản ánh đúng thực tế số lượng hộ kinh doanh đang hoạt động trên địa bàn quận gây khó khăn cho công tác quản lý.
+ Ý thức của các hộ kinh doanh chưa được nhìn nhận đúng mức về việc cần phải tổ chức, đào tạo nghề, kỹ năng kinh doanh, áp dụng kịp thời các công nghệ mới, mô hình quản lý mới, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động kinh doanh cũng như vào công tác thuế.
+ Trong quá trình hoạt động kinh doanh, các hộ kinh doanh chưa chủ động đề xuất, kiến nghị với các cấp chính quyền quận, phường để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
- Kiến nghị:
+ Đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành chính sách cụ thể về thuế, nguồn vốn, công nghệ... nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh.
+ Đề nghị Cục Quản lý đăng ký kinh doanh có văn bản hướng dẫn đối với lệ phí hộ kinh doanh vì trong Thông tư 215/2016/TT-BTC không quy định cụ thể về mức thu phí của hộ kinh doanh.
Phát biểu tại buổi làm việc, đại diện cơ quan Thuế cho biết: công tác quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể rất phức tạp, tốn nhiều công sức; nhiều trường hợp quản lý doanh thu chưa phù hợp với thực tế kinh doanh của hộ kinh doanh, nhất là các hộ kinh doanh có ngành nghề đặc thù như: Karaoke, massage, ăn uống… Mặt khác, quy mô kinh doanh của các hộ cá thể đa số nhỏ lẻ, chủ yếu một người kinh doanh; đối tượng kinh doanh thuộc nhiều thành phần xã hội khác nhau, trình độ hiểu biết khác nhau; nhận thức và ý thức tuân thủ pháp luật của nhiều hộ kinh doanh chưa cao. Ngoài ra, quy định hộ kinh doanh phải tự nộp tiền thuế vào cơ quan Kho bạc hoặc Ngân hàng được ủy nhiệm thu là rất khó thực hiện do các hộ kinh doanh nhỏ lẻ… dẫn tới tình trạng nợ đọng thuế phát sinh.
Trên đây là nội dung chương trình làm việc của Đoàn công tác Cục Quản lý đăng ký kinh doanh trong 2 ngày 4-5/4/2017 tại một số quận, huyện của Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội.
Nguyễn Thu Hà
(Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)