Sau gần 3 năm với 14 vòng đàm phán, ngày 02/12/2015, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk, Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Jean-Claude Juncker và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã công bố việc kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA). Cả hai bên sẽ nỗ lực hoàn tất quá trình phê chuẩn sớm nhất có thể để Hiệp định Tự do Thương mại (FTA) này bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm 2018.
EVFTA được coi là một trong những Hiệp định đầu tư thương mại toàn diện và tham vọng nhất mà Liên minh châu Âu (EU) từng ký kết với một quốc gia đang phát triển. Sau Singapore, đây là hiệp định thứ hai EU ký kết trong khu vực Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và được kỳ vọng sẽ tăng cường mối quan hệ song phương giữa Việt Nam và EU. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, tác động cộng hưởng của Hiệp định này là rất lớn đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế, đổi mới của các doanh nghiệp Việt Nam giúp các doanh nghiệp, các nhà đầu tư của các nước, của Việt Nam ngày càng tăng trưởng tại các thị trường mà hai bên có FTA.
Sau khi hiệp định đi vào thực thi, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận một thị trường tiềm năng với dân số hơn 500 triệu người và Tổng Sản phẩm Quốc nội (GDP) lên tới 15.000 tỷ USD (chiếm 22% tổng GDP toàn cầu). Ngược lại, các nhà đầu tư, xuất khẩu từ EU cũng có nhiều cơ hội hơn để thâm nhập thị trường của một quốc gia thuộc nhóm các nước có mức tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực với dân số hơn 90 triệu người.
Cơ hội mà các doanh nghiệp được hưởng lợi từ Hiệp định này là rất lớn, bởi ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực, các ngành thủy sản, dệt may, da giày-túi xách… sẽ được cắt giảm thuế tới gần 90%, trong đó có những dòng thuế được xóa bỏ hoàn toàn. Thủy sản là một trong những ngành tiềm năng và chủ lực của Việt Nam sẽ là ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ EVFTA. Mặt hàng thuỷ sản từ mức thuế vào khoảng 35% sẽ giảm về 0%. Đây sẽ là lợi thế tạo thuận lợi cho ngành thủy sản Việt Nam vươn lên phát triển mạnh và có đủ sức cạnh tranh với sản phẩm của các nước khác.
EU cũng sẽ cho phép nhập khẩu có hạn ngạch một số sản phẩm nông nghiệp nhạy cảm của Việt Nam vào thị trường nội địa thông qua việc miễn thuế theo hạn ngạch (gạo, cá ngừ đóng hộp, cá viên, bắp ngọt, đường và các sản phẩm chứa nhiều đường, ...). Đến năm 2020, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng may mặc và da giày từ Việt Nam sang EU dự kiến sẽ tăng hơn gấp đôi nhờ vào EVFTA.
Cùng với đó, Việt Nam sẽ bãi bỏ ngay thuế nhập khẩu đối với hơn 59% mặt hàng từ Liên minh kinh tế Á-Âu, bao gồm thịt, bột mì, rượu, thiết bị cơ khí, sản phẩm thép… Đối với một số sản phẩm của EU như xe gắn máy có dung tích động cơ hơn 1500cc, phụ tùng ô tô và phân nửa các loại dược phẩm xuất khẩu, thuế quan của Việt Nam sẽ được dỡ bỏ dần trong 7 năm.
Một điểm đáng lưu ý là trong khu vực ASEAN, ngoài Việt Nam thì EU cũng đã ký kết một hiệp định FTA với Singapore vào năm 2014. Tuy nhiên, điều này sẽ không ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong giao thương với EU do Việt Nam chủ yếu xuất khẩu đồ may mặc, da giày, sản phẩm nông nghiệp, ..., trong khi Singapore lại chủ yếu xuất khẩu máy móc, hoá chất và thiết bị vận tải. Ngoài ra, do EU cũng đang xúc tiến đàm phán FTA với các quốc gia khác trong khu vực, các doanh nghiệp Việt Nam nên tận dụng cơ hội quý báu này trước khi FTA với các nước khác được ký kết và có hiệu lực.
Cùng với đó, EVFTA sẽ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp từ EU. Mặc dù các cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) của Việt Nam được sử dụng làm cơ sở cho các cam kết về dịch vụ nhưng Việt Nam sẽ không chỉ mở cửa thêm một số ngành, tiểu ngành cho các doanh nghiệp của EU mà còn cam kết sâu rộng hơn so với khi gia nhập WTO, hứa hẹn sẽ tạo điều kiện để các đối tác từ EU có thể tiếp cận tốt nhất thị trường Việt Nam. Ví dụ, các ngành, tiểu ngành không không nằm trong cam kết với WTO nhưng được cam kết trong EVFTA bao gồm: dịch vụ nghiên cứu và phát triển đa ngành, dịch vụ cung cấp nhân lực điều dưỡng, vật lý trị liệu, hỗ trợ y tế, các dịch vụ đóng gói, tổ chức hội trợ và triển lãm thương mại, dịch vụ vệ sinh toà nhà. Ngoài ra, có một điểm đáng chú ý là cam kết EVFTA có quy chế Đãi ngộ tối huệ quốc. Điều khoản này có ý nghĩa rằng quốc gia cam kết sẽ đối xử ưu đãi tốt nhất dành cho đối tác thương mại của mình giống như các đối tác trong khuôn khổ FTA khác.
Việt Nam đang trong bước chuyển mình và mở ra ngày càng nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Tiềm năng của nền kinh tế được phản ánh rõ nét qua các thành tựu đạt được trong việc kiểm soát chặt chẽ các chỉ số kinh tế vĩ mô, năng suất lao động tăng mạnh và sự hội nhập sâu rộng với nền kinh tế khu vực và toàn cầu. Để tận dụng hiệu quả lợi ích mà Hiệp định mang lại, không còn cách nào khác là mỗi doanh nghiệp cần nỗ lực vươn lên, định hình cho mình những chiến lược, giải pháp mới trong việc tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, đủ sức cạnh tranh với các đối tác nước ngoài và trụ vững trên thị trường trong nước.
Tăng Nguyệt Ánh
(Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)