Cách đây đúng 10 năm, Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký Quyết định số 990/QĐ-TTg ngày 20/9/2004 lấy ngày 13/10 hằng năm làm Ngày Doanh nhân Việt Nam. Đây là sự kiện đánh dấu bước phát triển mới về nhận thức của Đảng, Nhà nước ta về tầm vóc và sự đóng góp của doanh nhân trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.
Trong những năm qua, Ðảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích phát triển doanh nghiệp, phát huy vai trò của doanh nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhờ đó, nhận thức về vai trò của đội ngũ doanh nhân có chuyển biến tích cực, nhiều cấp ủy đảng, chính quyền thường xuyên quan tâm đến sự phát triển của doanh nghiệp, đội ngũ doanh nhân, hướng hoạt động của doanh nghiệp, doanh nhân vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đất nước.
Cùng với sự tăng nhanh về số lượng và quy mô của các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, đội ngũ doanh nhân nước ta đã không ngừng lớn mạnh, đóng góp tích cực vào việc thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết việc làm cho người lao động và các vấn đề an sinh xã hội, xóa đói, giảm nghèo.
Đội ngũ doanh nhân đã từng bước được khẳng định thông qua các kỳ Đại hội Đảng. Tại Đại hội Đảng lần thứ VI, mặc dù đội ngũ doanh nhân chưa được đề cập trong Văn kiện Đảng, nhưng những vấn đề liên quan đến doanh nghiệp và doanh nhân đã được đề cập hoặc trao đổi trong kỳ Đại hội này. Đến Đại hội đại biểu lần thứ VII của Đảng, khi bàn về các chính sách về văn hóa, giáo dục, khoa học, tài nguyên và môi trường nhằm chuẩn bị lực lượng khi bước vào thế kỷ XXI, Đảng ta đã chú trọng việc xây dựng “Chính sách giáo dục và đào tạo hướng vào bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài; xây dựng đội ngũ trí thức, nhà kinh doanh, người quản lý, chuyên gia công nghệ và công nhân lành nghề đảm đương nhiệm vụ trước mắt và chuẩn bị tốt cho đất nước và thế hệ trẻ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI”. Điều này thể hiện nhận thức mới của Đảng về vai trò ngày càng tăng của đội ngũ doanh nhân.
Đại hội Đảng lần thứ VIII đánh dấu một bước chuyển mới trong quan điểm của Đảng khi lần đầu tiên, đội ngũ doanh nhân đã xuất hiện trong cơ cấu xã hội phân chia theo giai tầng ở Việt Nam, ngoài giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức, thanh niên, phụ nữ thì “các nhà doanh nghiệp tư nhân” cũng được Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII đề cập tới như một lực lượng có vị trí quan trọng trong xã hội. Tiếp tục kế thừa tư tưởng Đại hội Đảng lần thứ VIII, tại Đại hội Đảng lần thứ IX, Văn kiện Đại hội Đảng nhấn mạnh ngoài giai cấp nông dân, trí thức, thế hệ trẻ, phụ nữ, cựu chiến binh, lão thành cách mạng, thì “các nhà doanh nghiệp” cũng được Văn kiện đề cập tới như một lực lượng có vị trí quan trọng trong xã hội. Văn kiện đã nêu rõ “Đối với các nhà doanh nghiệp, nêu cao vai trò và trách nhiệm đối với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế - xã hội; khuyến khích và tạo môi trường thuận lợi để kinh doanh và cạnh tranh theo pháp luật; có những hình thức biểu dương công sức của những người quản lý sản xuất, kinh doanh giỏi”. Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục thể hiện sự chuyển biến đáng ghi nhận trong quan điểm của Đảng khi đánh giá vị trí, vai trò của đội ngũ doanh nhân. Lần đầu tiên Đảng khẳng định việc “tôn vinh các doanh nhân có tài, có đức và thành đạt”.
Đại hội Đảng lần thứ XI chính thức coi doanh nhân là một đội ngũ: “đội ngũ doanh nhân” trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng trong cơ cấu giai tầng của xã hội Việt Nam. Nhấn mạnh vai trò của đội ngũ doanh nhân, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 09/12/2011 về xây dựng và phát huy vai trò của Đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Với quan điểm “(1) Đội ngũ doanh nhân là lực lượng có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có năng lực, trình độ và phẩm chất, uy tín cao, sẽ góp phần tích cực nâng cao chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, phát triển nhanh, bền vững và bảo đảm độc lập, tự chủ của nền kinh tế; (2) Xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, nâng cao trình độ, kiến thức toàn diện của doanh nhân, chú trọng nâng cao phẩm chất đạo đức, ý thức công dân, trách nhiệm xã hội và tinh thần dân tộc của đội ngũ doanh nhân, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; (3) Xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh là trách nhiệm của Đảng, của cả hệ thống chính trị và của bản thân mỗi doanh nghiệp, doanh nhân. Xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân phải gắn liền với hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền sở hữu và tự do kinh doanh của doanh nhân theo pháp luật, khuyến khích doanh nhân làm giàu cho mình và cho đất nước. Tăng cường mối liên kết, hợp tác, đoàn kết cùng có lợi giữa doanh nhân với công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng” và mục tiêu của Nghị quyết là xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có tinh thần dân tộc, giác ngộ chính trị, văn hóa kinh doanh, có trách nhiệm xã hội cao, có đủ năng lực, trình độ để lãnh đạo, quản lý các doanh nghiệp hoạt động có chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh cao, liên kết chặt chẽ, tham gia tích cực vào mạng sản xuất, chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu; không ngừng phát triển, phấn đấu đến năm 2020 có một số doanh nhân, doanh nghiệp có thương hiệu đạt tầm cỡ khu vực Đông Nam Á.
Trong những năm qua, đội ngũ doanh nhân đã có những bước được nhìn nhận và đánh giá đúng vai trò. Sự phát triển của đội ngũ doanh nhân sẽ đóng vai trò ngày càng lớn trong công việc xây dựng và phát triển đất nước theo đúng định hướng mà Đảng và Chính phủ đã chỉ đạo, xây dựng một nước Việt Nam theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa và phát triển một cách bền vững.