Mức thu lệ phí đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh là những câu hỏi thường được đặt ra đối với các cá nhân khi thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Khác với lệ phí đăng ký doanh nghiệp được quy định chung áp dụng trên cả nước, lệ phí đăng ký hộ kinh doanh được quy định riêng các mức khác nhau tùy từng tỉnh, thành phố.
Theo quy định tại Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật phí và lệ phí thì lệ phí đăng ký doanh nghiệp thuộc thẩm quyền quy định của Bộ Tài chính. Theo Biểu phí, lệ phí đăng ký doanh nghiệp ban hành kèm theo Thông tư số 47/2019/TT-BTC ngày 05/8/2019 của Bộ Tài chính quy định về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí cung cấp thông tin doanh nghiệp, lệ phí đăng ký doanh nghiệp thì mức lệ phí đăng ký doanh nghiệp là 50.000 đồng/lần áp dụng đối với cấp mới, cấp lại, thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và cấp mới, cấp lại, thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp. Mức lệ phí này được áp dụng chung đối với 63 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Theo quy định tại Điều 5 Thông tư số 47/2019/TT-BTC, các trường hợp được miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp bao gồm: doanh nghiệp bổ sung, thay đổi thông tin do thay đổi địa giới hành chính được miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp và phí công bố nội dung đăng ký doanh nghiệp; đăng ký giải thể doanh nghiệp, tạm ngừng kinh doanh; chấm dứt hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh được miễn lệ phí đăng ký doanh nghiệp; doanh nghiệp thực hiện đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử.
Theo quy định tại Danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật phí và lệ phí và quy định tại điểm g khoản 2 Điều 5 Thông tư số 85/2019/TT-BTC ngày 29/11/2019 của Bộ Tài chính hướng dẫn về phí và lệ phí thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thì Lệ phí đăng ký kinh doanh là một trong những lệ phí thuộc thẩm quyền quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Trên cơ sở đó, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội tại địa phương, Hội đồng nhân dân các tỉnh sẽ quy định mức lệ phí đăng ký hộ kinh doanh phù hợp trên địa bàn.
Hiện nay, đối với các địa phương có thu lệ phí, mức lệ phí cao nhất được quy định là 150.000 đồng/hồ sơ và thấp nhất là 10.000 đồng/hồ sơ. Các mức lệ phí phổ biến thường gặp là 50.000 đồng/hồ sơ hoặc 100.000 đồng/hồ sơ. Đa phần các địa phương quy định cùng một mức lệ phí đối với các loại hồ sơ khác nhau như đăng ký thành lập, đăng ký thay đổi, đăng ký cấp lại giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh… Một số địa phương lại quy định từng mức lệ phí riêng cho mỗi loại hồ sơ.
Rất nhiều địa phương áp dụng các chính sách miễn lệ phí đối với đăng ký hộ kinh doanh. Các trường hợp miễn lệ phí cũng rất đa dạng, tùy thuộc vào nội dung muốn khuyến khích, hỗ trợ của từng địa phương. Ví dụ, có địa phương miễn lệ phí cho một số quận, huyện thuộc các địa bàn vùng sâu, vùng xa còn thu lệ phí ở các quận, huyện trung tâm; có địa phương miễn lệ phí cho các hồ sơ tạm ngừng kinh doanh và thu lệ phí đối với các hồ sơ đăng ký thành lập, đăng ký thay đổi. Đặc biệt, trong xu thế đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và tăng cường phương thức đăng ký điện tử, rất nhiều địa phương áp dụng chính sách miễn lệ phí đối với các hồ sơ được nộp trực tuyến.
Nhìn chung, mức lệ phí đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên cả nước được quy định mức tương đối thấp so với các thủ tục hành chính khác. Đây là một trong những chính sách nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân này. Việc duy trì và áp dụng mức lệ phí hợp lý không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong việc thành lập và phát triển mà còn góp phần tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đăng ký kinh doanh.
Phạm Anh Tuấn