Ngày 12/10/2023, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh - Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Văn phòng Tổ chức Lao động quốc tế ILO tại Việt Nam (gọi tắt là ILO Việt Nam) tổ chức Hội thảo “Xin ý kiến về dự thảo nghị định về hộ kinh doanh” tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mục đích của việc tổ chức Hội thảo này là nhằm lấy ý kiến từ các chủ thể trực tiếp tham gia vào công tác thi hành luật về những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung để phù hợp hơn với thực tiễn. Cùng với sự tham gia của các đại biểu từ các cơ quan như: Tổng cục Thuế - Bộ Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh miền Nam và miền Trung, Cục thuế, Chi cục Thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Tài chính-Kế hoạch quận huyện tại Thành phố Hồ Chí Minh, các công ty luật, văn phòng luật sư và các cơ quan báo chí. Về phía quốc tế, Hội thảo cũng nhận được sự quan tâm của các chuyên gia quốc tế của ILO tham gia và có ý kiến bình luận trực tuyến tại Hội thảo này.
.jpg)
Các đại biểu tham dự Hội thảo tại TP.Hồ Chí Minh (Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)
Hiện nay, thủ tục đăng ký hộ kinh doanh được quy định tại Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp chỉ quy định hình thức nộp hồ sơ bản giấy trực tiếp tại cơ quan đăng ký kinh doanh, chưa tin học hóa nghiệp vụ, do đó chưa cung cấp được dịch vụ công điện tử. Trong khi đó, thực hiện chiến lược xây dựng Chính phủ điện tử tiến tới Chính phủ số, hầu hết các thủ tục hành chính liên quan đến người dân hiện đã có thể thực hiện trên môi trường điện tử. Tại Thông tư số 02/2023/TT-BKHĐT ngày 18/4/2023 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nghiệp vụ đăng ký hộ kinh doanh bước đầu được tin học hóa nhưng chưa triệt để, chủ yếu phục vụ việc thực hiện nhiệm vụ liên thông thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế.
Thực hiện Đề án Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đang được Bộ Công an chia sẻ, kết nối với nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Việc khai thác dữ liệu về dân cư lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cho phép cắt giảm nhiều trường thông tin cá nhân phải kê khai, sử dụng số định danh cá nhân, ứng dụng định danh điện tử cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính. Tuy nhiên, quy định hiện tại về đăng ký hộ kinh doanh chưa cho phép đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng này.
Để đáp ứng yêu cầu xây dựng Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số, ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử, liên thông thêm một bước thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế đối với hộ kinh doanh, cần thiết phải bổ sung nhiều quy định về hộ kinh doanh đã và chưa được quy định tại Chương VIII Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp. Do đó, việc xây dựng Nghị định về hộ kinh doanh thay thế Chương VIII Nghị định số 01/2021/NĐ-CP là cần thiết.
.jpg)
Ông Phùng Quốc Chí – Cục trưởng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh phát biểu tại Hội thảo (Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)
Trên cơ sở yêu cầu thực tiễn đó, ngày 06/01/2023, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Dự toán ngân sách nhà nước và cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2023. Tại mục 61 Phụ lục V Một số nhiệm vụ cụ thể cho các ngành, lĩnh vực ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/NQ-CP nêu trên, Bộ Kế hoạch và Đầu tư được giao chủ trì xây dựng Nghị định về hộ kinh doanh, thời hạn hoàn thành là Quý IV năm 2023. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và hoàn thành Dự thảo Nghị định về hộ kinh doanh (Dự thảo Nghị định).
Một số quan điểm, ý kiến về Dự thảo Nghị định tại Hội thảo tập chung chủ yếu ở những nội dung sau:
.png)
Ông Nguyễn Khắc Huy – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh phát biểu tại Hội thảo (Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)
Thứ nhất, về đối tượng thành lập hộ kinh doanh: Hiện nay, theo quy định tại khoản 1 Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP, đối tượng thành lập hộ kinh doanh bao gồm 02 đối tượng là cá nhân và các thành viên hộ gia đình. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có quy định chung về khái niệm “hộ gia đình”, gây ra sự lúng túng, khó khăn cho người thành lập hộ kinh doanh và cơ quan quản lý nhà nước trong việc xác định đối tượng đăng ký tham gia thành lập hộ kinh doanh.
Thứ hai, về đối tượng không phải thành lập hộ kinh doanh: Khoản 2 Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP quy định như sau: “Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương”.
Thực tế triển khai cho thấy còn tồn tại cách hiểu khác về quy định nêu trên. Có ý kiến cho rằng các đối tượng tại khoản 2 Điều 79 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP là hộ kinh doanh và không phải đăng ký hộ kinh doanh. Ngược lại, một số lại cho rằng các đối tượng này không phải là hộ kinh doanh và đương nhiên không phải đăng ký hộ kinh doanh. Bên cạnh đó, thực tế hầu hết các địa phương không quy định mức thu nhập thấp vì rất khó để xác định.
Thứ ba, về ngành, nghề kinh doanh: So với Nghị định số 01/2021/NĐ-CP, quy định về việc ghi ngành, nghề kinh doanh trên Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh tại Thông tư số 02/2023/TT-BKHĐT đã có thay đổi đáng kể theo hướng hộ kinh doanh lựa chọn một ngành, nghề kinh doanh chính để kê khai theo ngành kinh tế cấp bốn trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam; các ngành, nghề kinh doanh khác thì được ghi theo quy định tại khoản 1 Điều 89 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP (ghi tự do).
Tuy nhiên, trên nguyên tắc hộ kinh doanh được kinh doanh tất cả các ngành, nghề đầu tư kinh doanh mà luật không cấm, cần tiếp tục đơn giản hóa việc ghi ngành, nghề kinh doanh đối với hộ kinh doanh theo hướng chỉ cần kê khai và mã hóa một ngành, nghề kinh doanh chính và ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (nếu có) theo mã ngành cấp 4 trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, không phải kê khai các ngành, nghề kinh doanh khác.
Thứ tư, về địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh: Điều 86 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP quy định địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh là nơi hộ kinh doanh thực hiện hoạt động kinh doanh. Một hộ kinh doanh có thể hoạt động kinh doanh tại nhiều địa điểm nhưng phải chọn một địa điểm để đăng ký trụ sở hộ kinh doanh và phải thông báo cho Cơ quan quản lý thuế, cơ quan quản lý thị trường nơi tiến hành hoạt động kinh doanh đối với các địa điểm kinh doanh còn lại. Theo quy định tại điểm h khoản 3 Điều 5 Thông tư số 105/2020/TT-BTC ngày 03/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn về đăng ký thuế thì địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh được cấp mã số thuế và quản lý thuế.
Để đáp ứng nhu cầu về việc triển khai thực hiện liên thông thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế đối với hộ kinh doanh, Thông tư số 02/2023/TT-BKHĐT đã bổ sung quy định về việc thông báo hoạt động địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh theo hướng Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện là đầu mối tiếp nhận hồ sơ thông báo địa điểm kinh doanh của hộ kinh doanh.
Việc quy định về địa điểm kinh doanh nêu trên đã tiến thêm một bước về liên thông thủ tục hành chính trong đăng ký hộ kinh doanh, tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng được triệt để yêu cầu về cải cách thủ tục hành chính khi hiện nay hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện một số nghĩa vụ thông báo khác của địa điểm kinh doanh tại cơ quan thuế.
Có thể thấy, ý kiến góp ý của rất nhiều đại biểu từ các Bộ, ngành, địa phương có liên quan và cả chuyên gia quốc tế của ILO chính là sự đóng góp quý báu vào nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh vì sự phát triển của khu vực hộ kinh doanh tại Việt Nam.
(Nguồn: Cục Quản lý đăng ký kinh doanh)