Hội thảo xin ý kiến dự thảo Nghị định về hộ kinh doanh

Tham dự Hội thảo có đại biểu đến từ các cơ quan như: Bộ Tư pháp, Tổng cục Thuế - Bộ Tài chính, Bộ Công an, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, viện nghiên cứu (Viện Nhà nước và Pháp luật), các đại biểu đến từ hơn 30 Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh miền Bắc và miền Trung, đại diện của trên 30 Chi cục Thuế tại Hà Nội, Phòng Tài chính-Kế hoạch quận huyện tại Hà Nội, các công ty luật, công ty tư vấn, văn phòng luật sư và các cơ quan báo chí.

Ảnh Hội thảo lấy ý kiến dự thảo Nghị định về hộ kinh doanh, nguồn MPI

Về phía quốc tế, ngoài sự tham gia trực tiếp của chuyên gia ILO là ông Kevin Sergeant, Hội thảo cũng nhận được sự quan tâm của các chuyên gia quốc tế của ILO tham gia và có ý kiến bình luận trực tuyến tại Hội thảo này.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Bà Gulmira Asanbaeva và Ông Phùng Quốc Chí cho biết hộ kinh doanh là một khu vực quan trọng, đóng góp quan trọng trong việc bảo đảm an sinh xã hội và tạo việc làm cho nhiều lao động, đồng thời đóng góp đáng kể cho GDP. Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn chưa được quan tâm đúng mức, còn một số tồn tại, hạn chế về địa vị pháp lý, thiếu sự quản lý đồng bộ trong về đăng ký và hoạt động của hộ kinh doanh tại địa phương, do đó cần lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ ngành, địa phương, các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức quốc tế nhẳm hoàn thiện khung pháp lý và khẳng định vai trò cũng như hỗ trợ phát triển hơn nữa khu vực này trong tương lai.

Ảnh Ông Phùng Quốc Chí, Cục trưởng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, phát biểu tại Hội thảo, nguồn MPI

Ảnh Bà Gulmira Asanbaeva, Quyền Giám đốc ILO Việt Nam, phát biểu tại Hội thảo, nguồn MPI

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, góp ý cụ thể về các nhóm vấn đề của Dự thảo Nghị định. Ông Ngô Vĩnh Bạch Dương (Viện Nhà nước và Pháp luật) cho biết: việc mô tả, giải thích hộ kinh doanh tại Dự thảo là phù hợp trong khi chưa có thống nhất về định nghĩa Hộ kinh doanh là gì. Trên thực tế tại nước ta các hộ phi nông nghiệp, hoạt động buôn bán, sản xuất thủ công,… với mục tiêu để duy trì sinh kế. Đây là truyền thống từ xưa đến nay. Việc lựa chọn mô hình kinh doanh: cả cá nhân và các thành viên hộ kinh doanh… là khá phổ biến. 

Bà Tạ Thị Phương Lan (Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân, thuộc Tổng cục Thuế) cho biết cơ quan thuế xác định đối tượng hộ kinh doanh quy về một cá nhân cụ thể để tính thuế, không xem xét trách nhiệm của cả gia đình. Phải làm rõ các vấn đề thuế, bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động, có trách nhiệm xử lý vi phạm trong kinh doanh. Đồng thời, Tổng cục Thuế cũng đề nghị không nên quy định mức doanh thu hàng năm cụ thể là 100 triệu để xác định là đối tượng thu nhập thấp, do mức này có thể thay đổi. Tổng cục Thuế cũng  đề nghị nghiên cứu thêm các đối tượng kinh doanh thương mại điện tử, kinh tế chia sẻ, cá nhân cung cấp dịch vụ qua các ứng dụng nền tảng số là rất lớn… phải đăng ký kinh doanh theo đó cần liên thông các bộ ngành khác để quản lý, chia sẻ thông tin các đối tượng này theo hướng áp dụng nguyên tắc sử dụng định danh cá nhân. Thêm nữa, đối tượng cá nhân kinh doanh chiếm đa số, vì vậy có thể nghiên cứu sửa đổi tên Nghị định này thành Nghị định về hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Bà Tạ Thị Phương Lan (giữa) - Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân, nguồn ILO Việt Nam

Ông Đào Ngọc Sơn (Phó Vụ trưởng Vụ Kế khai và Kế toán thuế, Tổng cục Thuế) đề nghị cân nhắc tên dự thảo của Nghị định nên căn cứ đúng Điều 217 Luật Doanh nghiệp, theo đó, cần bổ sung những nội dung hoạt động của hộ kinh doanh, thay vì Nghị định đang quy định cụ thể về đăng ký hộ kinh doanh và bổ sung điều kiện hoạt động, nghĩa vụ, trách nhiệm của các thành viên hộ kinh doanh….

Ông Đào Ngọc Sơn (giữa) - Phó Vụ trưởng Vụ Kê khai và Kế toán thuế, Tổng cục Thuế, phát biểu tại Hội thảo, nguồn ILO Việt Nam

Về phía tổ chức nghiên cứu, ông Lê Duy Bình, Giám đốc Công ty Economica, cho biết Nghị định này khó xây dựng, phải xử lý một vấn đề do lịch sử để lại: khái niệm – quy định về hộ kinh doanh, giới hạn rất lớn cho cơ quan xây dựng dự thảo. Vấn đề đặt ra: làm sao thoát ly được quan niệm lịch sử để lại. Có một số điểm khó khăn về hộ kinh doanh, thứ nhất, chưa có quốc gia nào còn có luật hay nghị định về hộ kinh doanh, do đó không có kinh nghiệm quốc tế để tham khảo. Năm 2021, Trung Quốc đã xây dựng Luật về cá nhân kinh doanh, trong đó cá thể hóa trách nhiệm của chủ thể, cơ sở kinh tế, tổ chức và quyền lợi của họ. Trong khi địa vị pháp lý của hộ kinh doanh nêu tại hai Phương án tại Dự thảo cũng chưa xác định được hộ kinh doanh là gì. Như vậy, chủ thể là cá nhân kinh doanh hay là hộ kinh doanh, cũng như quyền lợi, trách nhiệm ra sao và mối quan hệ của cá nhân đó với các thành viên trong gia đình như thế nào. Lợi ích lớn nhất của Hộ kinh doanh quy định tại Nghị định này trong tương lai sẽ mang lại trong nền kinh tế ra sao.

Ông Lê Duy Bình, Giám đốc Công ty Economica, phát biểu tại Hội thảo, nguồn ILO Việt Nam

Hội thảo đã nhận được đông đảo ý kiến của các cơ quan trực tiếp cấp đăng ký kinh doanh tại cấp quận huyện và các Chi cục Thuế. Cụ thể, Bà Nguyễn Tuyết Mai (Phòng Tài chính – Kế hoạch Quận Thanh Xuân) cho biết thực tế có những hộ đăng ký theo hình thức tên hộ kinh doanh có các cụm từ như trung tâm thương mại, siêu thị, bệnh viện, nhà thuốc, câu lạc bộ,…, do đó, đề nghị Dự thảo Nghị định quy định rõ không cho đặt tên hộ khi có các cụm từ đặc thù như đã nêu. Có những trường hợp hộ  gia đình cho thuê nhà ở thì không có quy định cụ thể là phải đăng ký hộ kinh doanh nhưng nếu hộ gia đình có nhu cầu đăng ký hộ kinh doanh thì nên làm như thế nào. Do đó, đề nghị bổ sung tại Nghị định về ngành, nghề kinh doanh của hộ kinh doanh theo hướng không được phép kinh doanh ngành nghề bị cấm và được hoạt động các ngành nghề theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Bên cạnh đó, ông  Nguyễn Mạnh Cường (Phòng Tài chính – Kế hoạch thành phố Huế) đồng tình cần có Nghị định riêng về hộ kinh doanh để thuận tiện trong quản lý nhà nước và phát triển đối tượng này. Ông Lê Văn Mạnh (Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên) đề nghị quy định rõ nghĩa vụ phải đăng ký hộ kinh doanh mà hộ không thực hiện đăng ký kinh doanh, đồng thời trường hợp hộ kinh doanh đã đăng ký kinh doanh nhưng lại không có mã số thuế, do đó đề nghị có những quy định xử lý trường hợp này.

Ông Hoàng Anh Cường (Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế Quận Tây Hồ) cho biết hộ kinh doanh hầu hết do cá nhân kinh doanh, còn tỷ trọng nhóm cá nhân kinh doanh thì rất ít. Tuy nhiên, do Nghị định quy định hộ kinh doanh thì vẫn còn bị thiếu nhóm cá nhân kinh doanh.

Ông Kevin Sergeant, chuyên gia quốc tế của ILO đã thể hiện sự đồng tình cao của ILO về việc Việt Nam xây dựng nghị định riêng về hộ kinh doanh để phát triển khu vực này, đồng thời là cơ hội khắc phục những bất cập nhằm tạo môi trường thuận lợi kinh doanh cho đối tượng kinh doanh. Khuyến nghị của ILO tới các quốc gia, trong đó có Việt Nam là cần chuyển đổi khu vực kinh tế phi chính thức sang kinh tế chính thức, trong đó, đối tượng hộ kinh doanh được xác định là chủ thể chính của chính sách. Kinh nghiệm quốc tế tại Hoa Kỳ, Philippin đã có quy định về doanh nghiệp cá thể. Việt Nam có thể nghiên cứu, so sánh, thiết kế cơ chế chính sách để dần chuyển dịch đối tượng hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp sau này.

Ông Kevin Sergeant, chuyên gia quốc tế của ILO có một số ý kiến tham gia tại Hội thảo, nguồn ILO Việt Nam

Tham gia Hội thảo này trực tuyến, hai chuyên gia quốc tế của ILO có thêm bình luận trực tuyến về kinh  nghiệm quốc tế về chính sách hộ kinh doanh đã, đang được áp dụng thành công tại một số quốc gia và cũng đưa ra một số khuyến nghị cho Việt Nam.

Hai chuyên gia quốc tế của ILO tham gia góp ý và bình luận trực tuyến tại Hội thảo, nguồn Cục Quản lý đăng ký kinh doanh

Tại Hội thảo, các đại biểu đánh giá cao Cục Quản lý đăng ký kinh doanh đã tổ chức Hội thảo nhằm lấy ý kiến rộng rãi, quy định rõ, đầy đủ và bao quát các nghĩa vụ, đăng ký của hộ kinh doanh cũng như công tác quản lý nhà nước của các cơ quan về đối tượng này.

Hội thảo tiếp tục diễn ra trong buổi chiều cùng ngày để Cục Quản lý đăng ký kinh doanh tiếp tục thu thập đầy đủ ý kiến của đại biểu, xem xét, điều chỉnh, bổ sung trước khi trình các cấp có thẩm quyền trong việc thẩm định, ký ban hành trong năm 2023.

Cục Quản lý đăng ký kinh doanh