Thời gian qua xuất hiện một số vụ việc về người dân bị người khác sử dụng thông tin cá nhân (Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân) của mình để đăng ký doanh nghiệp khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân. Các vụ việc nêu trên chỉ được phát hiện khi người dân bị tạm hoãn xuất cảnh do là người đại diện theo pháp luật của người nộp thuế là doanh nghiệp thuộc trường hợp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế . Nguyên nhân dẫn đến vụ việc này do: (i) các đối tượng cố tình sử dụng thông tin cá nhân của người khác khi chưa có sự đồng ý; (ii) chưa có quy định xác thực người đăng ký doanh nghiệp; (iii) công tác kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp sau đăng ký tại địa phương chưa được chú trọng.
Việc sử dụng thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp có dấu hiệu làm giả giấy tờ. Theo quy định tại Điều 359 Bộ luật hình sự thì hành vi làm giấy tờ giả được quy định là tội. Mặc dù vậy, thời gian qua vẫn có nhiều đối tượng cố tình làm giả giấy tờ trong đăng ký doanh nghiệp. Điều này đã tác động tiêu cực đến cuộc sống người dân do bị hoãn xuất cảnh, bị nợ thuế, mất chi phí về tiền, thời gian,.. ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về doanh nghiệp, quản lý thuế nói riêng và đến tình hình trật tự an ninh, xã hội nói chung của cả nước.
-> Quy định xử lý liên quan đến hành vi vi phạm về thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân:
a) Về xử phạt vi phạm hành chính
Tại điểm a khoản 1 Điều 84 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử quy định hành vi: “Thu thập thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân về phạm vi, mục đích của việc thu thập và sử dụng thông tin đó” bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
Căn cứ quy định trên thì các đối tượng sử dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký doanh nghiệp khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân bị phạt tiền.
b) Trường hợp các đối tượng sử dụng thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý của chủ thể thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp dẫn đến thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là không trung thực, không chính xác hoặc nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo
- Trường hợp thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là không trung thực, không chính xác thực hện xử lý theo quy định tại khoản 2 Điều 69 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp.
- Trường hợp nội dung kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp là giả mạo thực hiện xử lý theo quy định tại Điều 74 và khoản 1 Điều 75 Nghị định số 01/2021/NĐ-CP.
-> Giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng các đối tượng sử dụng thông tin cá nhân của người khác trong đăng ký doanh nghiệp:
1. Đối với người dân
Mỗi người dân cần tự nâng cao ý thức cảnh giác trong việc bảo vệ thông tin cá nhân, để chủ động phòng ngừa, tránh việc bị đối tượng lợi dụng thông tin cá nhân sử dụng vào mục đích xấu. Khi có dấu hiệu hoặc nguy cơ bị mất, lộ, lọt thông tin cá nhân cần chủ động thông báo và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý theo quy định của pháp luật.
2. Tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về đăng ký doanh nghiệp
Để tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp sau đăng ký, nhằm ngăn chặn tình trạng các đối tượng sử dụng thông tin cá nhân của người khác trong đăng ký doanh nghiệp, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp trong đó có bổ sung quy định về xác thực:
Một là, bổ sung quy định về việc xác thực người có thẩm quyền nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, bổ sung quy định về việc sử dụng số định danh cá nhân để thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp nhằm đối chiếu, chia sẻ thông tin từ Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư, sử dụng tài khoản định danh điện tử để đăng ký doanh nghiệp và xác thực điện tử người ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
Hai là, bổ sung các nội dung liên quan đến việc chia sẻ thông tin về tình hình hoạt động của doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, nhận biết sớm rủi ro để kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm của doanh nghiệp, cảnh báo, nâng cao ý thức, tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.
Việc bổ sung các quy định về xác thực, chia sẻ thông tin sẽ ngăn chặn được hành vi của các đối tượng lợi dụng thông tin cá nhân của người khác để đăng ký doanh nghiệp.
3. Nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp sau đăng ký tại các địa phương
Để nâng cao ý thức cảnh giác của người dân, đồng thời xử lý kịp thời, nghiêm minh hành vi sử dụng thông tin cá nhân của người khác vào mục đích đăng ký doanh nghiệp, Bộ Tài chính đề nghị Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện như sau:
Thứ nhất, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát doanh nghiệp sau đăng ký và xử phạt nghiêm các cá nhân vi phạm pháp luật về đăng ký doanh nghiệp.
Thứ hai, hướng dẫn người dân bị sử dụng thông tin cá nhân trái phép liên hệ với cơ quan công an để xử lý hành vi có dấu hiệu làm giả giấy tờ trong hoạt động đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.
Thứ ba, phối hợp, chia sẻ thường xuyên thông tin đăng ký doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành trên địa bàn để tăng cường và nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát.